De Kracht van  Cultuur
actueel
september2004
english
functiemenu
2003

opinie

Aan de buitenkant van Europa

Nelly Bekus (Belarus) over de grenzen van het nieuwe Europa.

De vraag die ons het meest gesteld wordt als we in het buitenland zijn, is waarschijnlijk: 'Waar komt u vandaan?' Op zich is dit een noemenswaardige vraag, die aangeeft dat we nooit een 'onafhankelijk wezen' zijn tijdens ontmoetingen, en dat informatie over onze culturele achtergrond vereist is om ons te kunnen plaatsen. Door antwoord te geven op de vraag: 'Waar komt u vandaan?' geven we een idee van die achtergrond. Maar hier, in Nederland, was mijn antwoord in die zin totaal nutteloos: bijna niemand had de naam van het land dat op mijn paspoort staat ooit eerder gehoord. Mensen wisten werkelijk niet waar ze Belarus op de wereldkaart moesten plaatsen, en hadden dus ook geen referentiekader voor mijn culturele milieu. Dus ben ik, als het ware, afkomstig uit een land dat in Europa niet bestaat. Mijn land kan mijn bestaan niet 'ondersteunen'; het is zelfs omgekeerd, ik 'breng mijn land tot leven' door antwoord te geven op de vraag: 'Waar komt u vandaan?'

In een boekhandel in Amsterdam zag ik het boek getiteld: The End of Europe. Het was een verzameling foto's van een Nederlandse fotograaf die langs de nieuwe grens van Europa gereisd had. De betekenis van deze titel leek me nogal dubbel. De titel geeft een nieuwe territoriale betekenis aan de nieuwe lidstaten door hen symbolisch op te nemen in Europa. Maar degenen die ten oosten van Polen wonen worden door deze zin onmiskenbaar buiten de grenzen van Europa geplaatst. De Oekraïense schrijver Yuri Andruhovych zei ooit eens over de nieuwe grens dat het voelde alsof hij 'uit zijn eigen huis gezet werd', en alsof hij 'bepaalde kamers niet in mocht, zonder toestemming vooraf.' ( Alter Ego, Twenty Confronting Views on the European Experience, Salome, Amsterdam 2004)

Uiteraard ben ik me zeer bewust van de politieke argumentatie die tot het benadrukken van de nieuwe verdeling van Europa in institutionele zin leidt. Landen als Belarus, waar de mensenrechten geschonden worden, en waar de vrijheid van de media onderdrukt wordt evenals iedere uiting van onafhankelijk denken, kunnen nauwelijks worden beschouwd als de 'tafelgenoot' van Europa. De grens op zich is eigenlijk al een reactie op de werkwijze van de Belarussische autoriteiten en een manier om daar iets aan te doen. Alhoewel het afbakenen van een grens gezien kan worden als een politiek instrument, is de enige hoop om de barrière in de toekomst te laten verdwijnen het organiseren van grensoverschrijdende culturele uitwisselingen, kunstzinnige en educatieve projecten. In gevallen zoals Belarus, is het wellicht de enige manier om een volledig isolement te voorkomen. Anders worden veel mensen in Oost-Europa als het ware dakloos. Dan blijven ze de inwoners van niet-bestaande Europese landen.

Nelly Bekus, essayist en publicist uit Belarus, is uitgenodigd om een jaar in Amsterdam door te brengen als Writer in Residence 2004-2005 door de Stichting Amsterdam Asielstad.

Op zondag 10 oktober organiseert café/filmtheater Kriterion, Amsterdam, in samenwerking met Amnesty International een middag met als thema ' Wit-Rusland uit het Verdomhoekje', met films en discussie. Aanvang 13.00 uur. Zie het programma op de website van Kriterion, onder CinemaDiscutabel.

 

 

actueel, oktober 2004
bullet

Partnerschappen tussen kunst en bedrijfsleven in Zuid-Afrika

bullet

Immigranten zullen hier altijd blijven

bullet

Braziliaanse wet moet nationale film en tv stimuleren

bullet

Eén jaar samenwerking ECF-Hivos: 'Making things happen'

bullet

Restauratie moskee Marokko markeert eenjarig bestaan CER

bullet

Toch subsidie voor Tropenmuseum Junior

  opinie  
 

Aan de buitenkant van Europa

  beleid van donorlanden  
 

Italië

  recensie  
 

Andere blik op eigentijdse Afrikaanse kunst

  Wereldsite  
 

Culture and Public Action

Website bij het boek

  special  
 

Cinema in Africa

Met vijf artikelen over Afrikaanse film

   
 

Archief Actueel

'Actueel' sinds september 2001

menu