De Kracht van Cultuur - Home
Thema's: Onze creatieve verscheidenheid
A new global ethics
De noodzaak tot pluralisme
Een door media overspoelde wereld
recasting cultural policies
Uitdagingen van een door media overspoelde wereld
pijltje.gif (895 bytes) De zoektocht naar beginselen op nationaal
niveau
Van nationaal naar internationaal beleid
Een door media overspoelde wereld
De zoektocht naar beginselen op nationaal niveau

2. Verscheidenheid

Meer concurrentie kan de verscheidenheid in de media bevorderen. Toch kan deregulering of versoepeling van het overheidstoezicht op de werking van de vrije markt - een van de middelen om concurrentie te bevorderen - ook de concentratie van eigendom in de hand werken. De hoge kosten van aantrekkelijke programma"s en de noodzaak om voor zeer grote markten te produceren hebben veel maatschappijen gedwongen om groepen te formeren op regionale en mondiale schaal. Recente fusies van mediagiganten, onder het mom van synergie, zijn hiervan het bewijs. Een dergelijke concentratie biedt wel degelijk economische voordelen; een van de belangrijkste nadelen is gelijkschakeling.

Bovendien wordt men zich er steeds meer van bewust dat pluralisme op het gebied van de informatievoorziening, samen met verscheidenheid in productie en distributie, zowel voorwaarden als indicatoren zijn voor een goed functionerende democratie. Als de bevolking duidelijke, snel beschikbare en betrouwbare informatie heeft over wat haar regering doet, kan zij haar politieke leiders beoordelen of deelnemen aan het democratische proces. De mate van toegankelijkheid van informatie bepaalt ook in hoeverre burgers in staat zijn zich een weloverwogen oordeel te vormen, die hen in staat stelt deel te nemen aan publieke debatten. Toch leidt algemene toegankelijkheid ook tot spanningen. Voorstanders van vrije informatievoorziening hebben alle reden om op hun hoede te zijn voor overheidsregulering. Toch pakt de vrije markt in dit opzicht niet noodzakelijkerwijs gunstiger uit

De samenleving reageert op dergelijke vraagstukken door diverse maatregelen te nemen op lokaal, regionaal en nationaal niveau. Deze hebben betrekking op onafhankelijke publieke omroepen, open regelgevende structuren, lokale media en een doeltreffend, op cultuur gericht beleid op het gebied van het copyright. Dergelijke maatregelen worden in toenemende mate gepresenteerd als onderdeel van cultuurbeleid, in plaats van als politiek toezicht op de informatievoorziening. Overheden overwegen regulering voor zowel de particuliere als de publieke sector. Deze moet door onafhankelijke instanties worden opgelegd en gecontroleerd, zodat de overheid in feite de groei en de toegankelijkheid ondersteunt in plaats van deze te hinderen. Er worden ook fondsen gereserveerd voor programma"s van hoge kwaliteit, die gebaseerd zijn op "inheemse" onderwerpen of inspiratiebronnen.

Onafhankelijke omroepen komen tegemoet aan de directe belangstelling van de bevolking. Om de lokale context beter tot uitdrukking te brengen, moet de directe en indirecte bijdrage van de overheid aan de productie van programma"s echter nog worden verhoogd. Op dit punt komen lokale radio en televisie om de hoek kijken. Overal waar financiering, politieke betrokkenheid en infrastructuur beschikbaar is, vullen lokale media de publieke en commerciŽle omroepen aan. De afgelopen twintig jaar zijn ze een belangrijke spreekbuis geworden. Zij verschaffen informatie over uiteenlopende kwesties in een vorm en een taal die de plaatselijke bevolking begrijpt en waar deze zich mee kan identificeren. Appalshop, een lokaal mediacentrum in de onderontwikkelde Appalachen in Kentucky, werd halverwege de jaren zestig opgericht tijdens de "War on Poverty" van de federale regering van de Verenigde Staten. Vanaf die tijd heeft Appalshop geholpen om de cultuur, de meningen en de belangen van de mensen in deze achtergebleven streek te behouden en voor het voetlicht te brengen. Vandaag de dag leidt het centrum een televisiestation, een plaatselijke krant, een plaatselijke toneelgroep, een radiostation, een platenmaatschappij en een reeks van culturele projecten en festivals. Boeren en mijnwerkers in Bolivia hebben hun eigen radiozenders opgericht, die uitzenden in de indiaanse talen Quechua, Aymara of Tupi-Guarani. De leiding en de programmering is in toenemende mate in lokale handen. Zo hebben in AustraliŽ de aboriginals en de eilandbewoners van de Straat Torres op basis van hun eigen succesvolle ervaringen met lokale radio en televisie aangedrongen op de oprichting van een inheemse omroeporganisatie, gefinancierd door de overheid.

Aanvullend op de ondersteuning van binnenlandse en lokale programma"s geven veel overheden nu een hogere prioriteit aan de hervorming van het copyright en aanverwante rechten. Met de verdere ontwikkeling van de technologie zullen de programma"s zich dan op inhoudelijk wezenlijk verschillende manieren kunnen ontwikkelen. Dit is van essentieel belang voor multimedia-producties, de opleiding en training van deskundigen op het gebied van het copyright en de algemene bewustwording van de noodzaak om producties met behulp van het copyright te beschermen. Dank zij de nieuwe technologieŽn is het zeer eenvoudig om producties zonder de toestemming van de rechthebbende te bewerken, vermenigvuldigen en uit te zenden. Om derhalve een evenwicht te vinden tussen de vrije verspreiding van cultuurproducten en de bescherming van de rechthebbenden wordt steeds meer aangedrongen op herziening van het bestaande stelsel van copyrights en aanverwante rechten.

Maar ook als er al regels bestaan, zullen gemakkelijk te kopiŽren geÔmporteerde videoen muziekprogramma"s een belangrijke plaats op de markt blijven innemen, tenzij het illegaal kopiŽren zonder al te hoge kosten kan worden stopgezet of verminderd. Veel ontwikkelingslanden zien zich daarom genoodzaakt praktische mechanismen te ontwikkelen om de lokale creativiteit aan te moedigen en lokale commerciŽle producties te stimuleren.

Een belangrijk punt hierbij vormen echter de hoge kosten voor media-ontwikkeling in arme landen. Dit geldt zowel voor conventionele als geavanceerde technieken. Radio-, filmen videoproducties, geluidsopnames en het uitgeversbedrijf zijn net als veel andere marktgeoriŽnteerde culturele ondernemingen de belangrijkste doorgeefluiken geworden van culturele denkbeelden, ideeŽn en waarden, en dragen daarnaast in hoge mate bij aan de economische groei. Zij hebben de individuele keuzemogelijkheden en de toegankelijkheid tot culturele expressie, informatie en onderwijs vergroot. Culturele ondernemingen weerspiegelen en versterken de verscheidenheid in interesses van de mensen die er gebruik van maken. Dit is met name het geval bij de technologisch hoogst ontwikkelde hulpmiddelen, namelijk de multimedia.

Ondanks de universele aantrekkingskracht van de overbekende producten van de massacultuur horen we tegenwoordig steeds vaker de roep van specifieke publieksgroepen om speciale programma"s. Er zijn echter goede economische redenen om goedkoop geÔmporteerd materiaal te gebruiken. Andere oorzaken lopen uiteen van het nagenoeg ontbreken van alternatieven van lokale bodem tot de lage kwaliteit van dergelijke producten en het gebrek aan goed opgeleide mensen. Hoewel veel ontwikkelingslanden met dit soort problemen hebben te kampen, schijnt het publiek, als het de keus krijgt, toch de voorkeur te geven aan kwaliteitsproducten van eigen bodem. Uit een onderzoek naar het kijkgedrag in prime time in bijna veertig landen van BraziliŽ tot India blijkt dat ťťn op de drie kijkers geen belangstelling heeft voor buitenlandse producten. Wanneer er een keuzemogelijkheid is, scoren lokale programma"s meestal hogere kijkcijfers dan importproducties. Dit geldt ook voor de Europese televisiemarkt, waar Amerikaanse programma"s in de top-tien van acht van de twaalf onderzochte landen ontbraken.

Het nut van de multimedia voor onderwijsen studiedoeleinden wordt steeds meer onderkend. In landen met een hoog percentage analfabetisme en semi-analfabetisme kunnen multimedia een belangrijke rol spelen in kennisverwerving en het aanleren van vaardigheden. We moeten niet vergeten dat de jeugd, die computervaardigheden snel kan aanleren, in deze landen een veel groter deel uitmaakt van de bevolking dan in de geÔndustrialiseerde wereld. De regering van MaleisiŽ heeft zich voorgenomen de bevolking van de allernieuwste onderwijshulpmiddelen te voorzien. Het ministerie van Onderwijs verwacht dat rond het jaar 2000 iedere school met cd-rom en multimediafaciliteiten zal zijn uitgerust en dat de leraren geschoold zullen zijn in het gebruik van deze nieuwe technologieŽn. Van de Maleisische begroting wordt 15% besteed aan onderwijs. Tegenwoordig is 70% van de bevolking geletterd en beschikt het land over een groeiende uitgeversbranche. Dit is voornamelijk het gevolg van een duidelijk uitgestippeld beleid, dat volgens de Commissie door andere regeringen zou moeten worden nagevolgd.

.lees verder


Uitdagingen van een door media overspoelde wereld
pijltje.gif (895 bytes) De zoektocht naar beginselen op nationaal
niveau
Van nationaal naar internationaal beleid

pijltje.gif (179 bytes) Een door media overspoelde wereld
Inleiding
Samenvatting
Rapporttekst
pijltje.gif (179 bytes) Een nieuwe mondiale ethiek
pijltje.gif (179 bytes) De noodzaak tot pluralisme
Algemene Inleiding
Algemene samenvatting
Recensie [EN]

Mediafinanciering voor politieke campagnes

Als tijdens verkiezingscampagnes de toegang tot de media geheel aan de vrije markt wordt overgelaten, worden de financieel sterkere partijen bevoordeeld. De verkiezingen die hierop volgen mogen dan wel "vrij" zijn, maar ze zijn zeker niet "eerlijk", in de zin dat ze het publiek gelijkwaardige informatie over de verschillende partijen verschaffen. Als antwoord op dit probleem hebben veel maatschappijen besloten dat vrije toegang tot verkiezingsinformatie een "algemeen goed" is. Overheden halen de verkiezingscampagnes van de "vrije" markt en reguleren de gelijke toegang voor het hele politieke spectrum. Door het gebruik van de media in verkiezingstijd niet langer aan de markt over te laten, vermindert de invloed van geld op de politiek en wordt een politiek en cultureel uitgebalanceerde reeks meningen toegankelijker gemaakt.

Jonathan Fox

menuweegschaal_nl.gif (1423 bytes)