Het KIT Tropenmuseum laat sinds 1926 etnologische voorwerpen en verbeeldingen uit andere culturen zien in haar neoklassieke gebouw in Amsterdam. Maar sinds een paar jaar slaat het museum ook haar vleugels uit. Zo leidden de eerste contacten over een gezamenlijke tentoonstelling met het Historische Museum in Jakarta in 2000 tot een driejarig samenwerkingsprogramma, waarbij nog zes andere musea in Jakarta betrokken raakten. Specialisten van het KIT Tropenmuseum lichtten samen met de zeven musea het management en behoud van de collectie door. De rapporten werden samengesmolten tot een masterplan, waarin praktische training het hoofdbestanddeel vormde. De financiële steun kwam uit de HGIS-Cultuurmiddelen van de Nederlandse overheid.

Duizenden kilometers westwaarts, op het Afrikaanse eiland Zanzibar assisteerde het KIT Tropenmuseum bij de professionalisering van het museum House of Wonders. Het accent lag dit keer niet op het beheer en behoud, maar op de presentatie van de collectie. "Het project op Zanzibar was in de jaren negentig al bedacht maar de politieke strubbelingen op het eiland belemmerden de uitvoering", vertelt Paul Voogt, hoofd publiek en presentatie. "Toen we in 2000 de draad weer wilden oppakken, bleek dat het museum zelf al verder was gegaan, met bijna geen geld en met uitsluitend lokale expertise. Dat ging heel goed. Ze hadden alleen behoefte aan training." Een cruciale partner daarbij was het Programme for Museum Development in Africa (PMDA) uit Kenia. "Zij hebben de trainingen gegeven. Wij vervulden een soort makelaarsfunctie. Want op Zanzibar wisten ze niet eens van het bestaan van het Keniase instituut, terwijl ze hemelsbreed toch dicht bij elkaar zitten."

Al in de jaren negentig verleende het KIT Tropenmuseum technische assistentie aan het Nationale Museum in Jemen en het Suriname Museum in Paramaribo. Ook de ontwikkeling van het softwareprogramma Object ID voor de bescherming en het management van collecties stelde het museum in staat haar wereldwijde netwerk uit te breiden. Toch weerspiegelt het gegroeide assortiment van internationale projecten wel degelijk een nieuwe focus. "Wij zijn het enige museum in Nederland dat onder ontwikkelingssamenwerking valt", zegt Paul Voogt. "Van ons wordt daarom ook verwacht dat we samenwerken met die landen. We hebben onze internationale projecten de laatste jaren geprofessionaliseerd."

Bij de projecten in Jakarta en op Zanzibar waren ook de Nederlandse ambassades betrokken. Niet alleen omdat zij advies uitbrengen over de bestedingen van de HGIS-Cultuurmiddelen en formeel de uitvoering van de projecten monitoren. "Op basis van onze eigen ervaring met de Indonesische context hebben we ook inhoudelijk advies gegeven", zegt Maarten Mulder, cultureel attaché van de ambassade in Jakarta. "De samenwerking is goed verlopen. Knelpunten zijn er uiteraard altijd. De culturele en economische verschillen zijn levensgroot. Musea in Indonesië hebben een forse achterstand op het westen en de ontwikkelde landen in Azië: veel personeel wordt niet benoemd op basis van geschiktheid en het opleidingsniveau van de medewerkers is laag. Er is dan ook een groot gebrek aan expertise op het gebied van collectiebeheer, tentoonstellingsinrichting en documentatie. Maar het gaat wel de goede kant op. Gevoed door de economische groei, de noodzaak om het toerisme te versterken en de behoefte aan meer transparantie, investeert de gemeente Jakarta méér in het onderhoud van musea. Er is meer oog voor de noodzaak om aantrekkelijke tentoonstellingen te presenteren."

Paul Voogt van het KIT Tropenmuseum: "Tussen Aziatische landen onderling is institutionele samenwerking niet zo vanzelfsprekend. Daarom hebben we in Indonesië veel meer dan op Zanzibar onze eigen expertise ingebracht." Beide projecten zijn inmiddels afgerond. House of Wonders heropende op 2 juli 2005 haar deuren tijdens het Zanzibar International Filmfestival. "De projecten hebben vaak ook een veel groter effect dan alleen erfgoedbehoud. Het museum van Zanzibar krijgt jaarlijks tienduizenden bezoekers. Zij betalen elk een paar dollar om het museum te bezoeken. Alles bij elkaar zijn dat gigantische inkomsten."

lees verder...

 

logoos
.
.