menu wat is kattaikkuttu theater De Mahabharata nederlands acteur bezoekt voorstelling interview met p. Rajagopal de sangam De jeugdtheaterschool adres en colofon

De kracht van Cultuur

Nadat actrice José Kuijpers een voorstelling van het Kattaikkuttu-gezelschap van P.Rajagopal had bezocht, zocht ze de directeur op om hem te interviewen.

U kunt terugkijken op een succesvolle loopbaan als acteur. Tegenwoordig bent u docent en directeur van de beroepsvereniging van Kattaikkuttu-spelers. Hoe bent u in het Kuttu-theater terechtgekomen?

Mijn vader was Kattaikkuttu acteur en daarnaast bekend als musicus en docent. De mensen prezen hem om zijn vrouwenrollen en om zijn vertolking van Krishna. Hij was een populaire Krishna. Maar hij bespeelde ook alle traditionele instrumenten. En hij heeft vele acteurs opgeleid.
Als jongen ging ik in de zomervakantie wel met zijn gezelschap mee. Ik was tien toen ik mijn eerste rolletje speelde. Ik wilde ook acteur worden, maar mijn vader wilde dat ik doorleerde. Ik had mijn zinnen op het spelersbestaan gezet, dus ik heb nooit naar hem geluisterd. Toen ik mijn vader had overtuigd, heeft hij mij het vak geleerd.
Helaas is mijn vader overleden toen ik negentien was. Op dat moment moest ik de verantwoordelijkheid voor het gezelschap overnemen. Vanaf mijn zeventiende speelde ik al grote rollen.

Ik heb u gezien terwijl u Karna speelde. Hebt u veel hoofdrollen gespeeld?

Het spelen van een hoofdrol is iets waar je naartoe groeit. Op mijn twaalfde speelde ik bijvoorbeeld een hofdame. Later kwamen de grotere bijrollen. Na de dood van mijn vader kreeg ik de hoofdrollen: Krishna, Arjuna, Karna of Yudhishthira. Ook was ik clown. De clown is tijdens de voorstelling voortdurend op het toneel, en fungeert als een souffleur voor de andere spelers. Hij stelt personages voor aan het publiek, of hij schetst in het kort waar we zijn en wat er voorafgegaan is in het verhaal. En wanneer we een voorstelling spelen waarin een stukje zit over iets actueels, maakt de clown de verbinding.
Het klassieke repertoire bevat 25 stukken. Een ervaren acteur kent alle rollen uit alle stukken uit zijn hoofd.

Hoe houdt u het vol, een hele nacht doorspelen?

Tijdens de voorstelling gebruiken we niets tegen de vermoeidheid. Vroeger werd er wel gedronken, tijdens het spelen. Dat is nu minder.

U werkt al jaren als docent. Wat probeert u uw leerlingen bij te brengen? En wat doet het lesgeven met u?

Ik geef al sinds 1987 les aan jonge acteurs. In 1990 heb ik met collega’s onze beroepsvereniging opgericht, de Tamil Nadu Kattaikkuttu Kalai Valarchi Munnetra Sangam. In de jaren negentig ben ik cursussen gaan geven aan werkende jongeren. In 2002 heeft de Sangam een jeugdtheaterschool geopend. Ik ben directeur en docent.
Het lesgeven heeft me gedwongen na te denken over de verhalen en de personages. Ik moet de kinderen uitleggen wat er gebeurt. Maar wat gebeurt er, en wat betekent een tekst, of een beweging? Ik geloof dat ik vroeger nooit zoveel voorstellingen zou hebben kunnen spelen, als ik er toen al zo diep over had nagedacht.

Bestaan er meer Kuttu-stijlen?

In het zuiden van Tamil Nadu gebruiken ze andere teksten en andere composities. Wat men daar doet, klinkt mij nogal eentonig in de oren. In een ander deel van Tamil Nadu wordt in een stijl gespeeld die op de onze lijkt, met dit verschil dat onze acteurs in een hoger register zingen. En hun kostuums bevatten andere materialen. Wij gebruiken spiegeltjes, terwijl men daar met gekleurd papier werkt. Er zijn ook gezelschappen in Zuid-India die niet traditioneel werken, maar een mengvorm zoeken tussen Kuttu-theater en melodrama. Zij zingen moderne liedjes uit films. Dat doen wij dus niet.

Hebt u de Mahabharata van Peter Brook gezien? Door die voorstelling hebben veel Westerlingen kennis gemaakt met de Mahabharata.

Ja. De acteurs speelden zonder kostuums, viel me op. En er werd niet gezongen. Het was nogal kaal. Ik zou het wel eens willen proberen. De westerse stijl van acteren is geheel anders dan de onze. Door de ornamenten van ons kostuum dat wij op het toneel dragen, verandert onze stijl van spelen ook. Wij bewegen zwaarder over de vloer. Ik kan me voorstellen dat het verschil maakt.

Wat mij intrigeerde was het moment waarop een acteur klaarstaat. Hij draagt zijn kleren en zijn make-up al, maar het publiek kan hem nog niet zien, omdat twee mannen hem afschermen van het publiek met een doek die ze omhoog houden.

Ik roep een godin aan, met een lied dat mijn vader heeft geschreven. Daarna zing ik een lied over het personage, en dan zing ik de mannen die mij afschermen toe dat ze de doek kunnen weghalen. Voor mijn leerlingen in de theaterschool heb ik zelf een lied geschreven, over mijn vader. Zij roepen nu mijn vader aan, om hem om inspiratie te vragen.

Tijdens de voorstelling zijn de Kattaikkuttu-spelers zwaar geschminkt.

De make-up definieert het karakter van het personage. De kleur en de intensiteit van de kleur vertellen het publiek over zijn karakter. Karna bijvoorbeeld, de rivaal van Arjuna, heeft een rood gezicht. De tekens die ik met make-up op mijn gezicht aanbreng tonen zijn stemming. Het publiek herkent de symbolentaal van de make-up. Duryodhana, de rivaal van de Pandava-broers, krijgt in de voorstelling een steeds zwaarder aangezet gezicht, omdat hij steeds meer tegenslag ondervindt. Zijn tragiek wordt zo nog duidelijker.

KATTAIKKUTTU
interview met P. Rajagopal