Noodplan voor erfgoed Irak

juni 2003 -

Unesco stelt alles in het werk om de schade die de oorlog heeft toegebracht aan het Iraakse cultuurgoed zoveel mogelijk te beperken. In april werd het Nationale Museum in Bagdad geplunderd (zie Actueel, mei en maart 2003). De VS hebben nu een bedrag van 2 miljoen dollar gedoneerd om de voorwerpen te helpen terugvinden. Ook hebben ze toegezegd dat Irakezen die geroofde kunst komen retourneren niet worden gestraft. Dat heeft enkele honderden voorwerpen opgeleverd, waaronder zeer waardevolle manuscripten.

Samen met de curatoren van de belangrijkste collecties Mesopotamische antiquiteiten buiten Irak heeft Unesco afgelopen maand een noodplan opgesteld. Eerst moet er een inventarisatie komen van de verdwenen goederen. Het is onduidelijk wat precies is gestolen. Een groot deel van de ongeveer 170.000 stukken die het museum bezat, blijkt al voor de oorlog in kluizen en kelders te zijn opgeslagen. Enkele kluisdeuren zijn door de bombardementen zo beschadigd dat ze niet kunnen worden geopend. Medewerkers van het museum hebben zelf ook voorwerpen her en der ondergebracht. De administratie van het museum is nergens te vinden.

Dan moet worden voorkomen dat de oudheden ongemerkt de grens passeren. Unesco gaat samen met Interpol een database opzetten met afbeeldingen van de geroofde voorwerpen. Directeur-generaal Koichiro Matsuura riep in dit verband alle VN-lidstaten op alsnog een verdrag uit 1970 te onderschrijven dat illegaal verkeer van kunstvoorwerpen aan banden moet leggen. Een voorstel dat tijdens het internationale archeologische congres in Berlijn met gejuich werd begroet. De ruim 250 aanwezige oudheidkundigen pleitten daar eveneens voor een registratiesysteem van archeologische stukken.

Voorts moeten de cultuurinstituten die onder de oorlog te lijden hebben gehad, opnieuw worden opgebouwd, en zullen beschadigde kunstvoorwerpen moeten worden gerestaureerd. Een internationale groep museumdirecteuren zal hieraan medewerking verlenen. Onder leiding van Mounir Bouchenaki, assistent directeur-generaal van de cultuurafdeling binnen Unesco, bracht een afvaardiging deze maand vast een verkennend bezoek aan Bagdad. De groep bestond onder anderen uit de directeur van het British Museum in Londen, de directeur van het Iraaks-Italiaanse Centrum voor het Behoud van Monumenten, en het hoofd van de Archeologische Missie van Japan.