Kunst in het 'nieuwe' Angola

september 2003 -

Een groep jonge kunstenaars in de Angolese kuststad Benguela ziet voor zichzelf een belangrijke rol in het ‘nieuwe’ Angola. Kunst is voor hen een medium om een boodschap over te brengen. De kunstenaars geven ook workshops aan kinderen. Zonder financiële steun, maar met veel passie.

Achttien gezichten, geschilderd op een landkaart van Angola, schreeuwen om vrede. José Delgado Gomes maakte het kleurrijke, kubistische schilderij in januari vorig jaar. Het was een maand voordat rebellenleider Jonas Savimbi door het regeringsleger werd vermoord. Na bijna dertig jaar kwam toen een eind aan de burgeroorlog in het land. Het doek draagt veel emotie. ‘De gezichten staan symbool voor de achttien provincies van Angola’, legt Gomes uit. Hij is een van de oprichters van Núcleo dos Jovens Pintores de Benguela, het gemeenschappelijk atelier van vijf jonge kunstenaars. In een hoek liggen alle wapens op een hoop, als oud schroot. ‘Eindelijk kunnen we zeggen dat het vrede is.’

Het kunstenaarscollectief heeft onderdak bij het Franse cultureel centrum aan de boulevard in Benguela. Het houten gebouw biedt een prachtig uitzicht over zee. Elke middag geeft het collectief tekenlessen voor kinderen uit de buurt. Vandaag zitten zes jongetjes op een rij tussen de schilderijen met een tekenblok op schoot. IJverig werken ze aan hun opdracht terwijl José Delgado Gomes aanwijzigen geeft. ‘Deze kinderen hebben veel talent’, vindt hij. ‘Maar helaas kunnen we ze weinig bieden. We hebben nauwelijks genoeg materialen en papier voor onszelf. Het is moeilijk om het hoofd boven water te houden als kunstenaar. Er is nauwelijks een markt in Angola. Toeristen zijn er niet en mensen hier houden meer van whisky dan van kunst.’

Tekenlessen in Benguela

De kunstenaars verkopen soms werk aan Europeanen die toevallig het atelier passeren. Daarnaast beschilderen ze muren van restaurants in de stad. Vrijwel in elke eetgelegenheid zijn muurschilderingen van hun hand te vinden, veelal romantische Afrikaanse taferelen. Vorig jaar namen ze deel aan de expositie Prémio Enarte in de hoofdstad Luanda. Gomes laat de catalogus zien. ‘We hebben grote dromen’, mijmert hij. ‘We willen graag een tentoonstelling in het buitenland. Want het zijn niet alleen de radio en de tv die berichten overbrengen van wat gaande is in Angola. Wij zijn ook dragers van boodschappen. Onze schilderskwast is onze microfoon.’