Kunstenaarsinitiatieven wereldwijd: uitwisseling van ideeën

april 2004 -

Beeldend kunstenaar Folkert de Jong vertelt hoe hij de kleur oranje gebruikte tijdens een workshop in Mumbai, India. Een levendige discussie ontstond, want in India is oranje de kleur van de extreemrechtse Hindoebeweging. Kun je dit soort culturele connotaties van beelden vertalen? Hoe is de relatie tussen kunst en politiek, tussen kunst en activisme? Deze en andere vragen worden opgeworpen in het boek Shifting Map. Artists' platforms and strategies for cultural diversity.

Shifting Map is een publicatie van en over RAIN, een netwerk van kunstenaarsplatforms in Afrika, Azië en Latijns-Amerika. Het is opgezet door oud-residents van de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam. In Shifting Map beschrijven de kunstenaarsinitiatieven hun ontstaan, ervaringen en ideeën. De kunstenaars geven antwoord op vragen over sociaal engagement in de kunsten en becommentariëren de reacties van andere platforms.

Ook zijn er beeldbijdragen van elk platform. Foto's van performances, installaties en videokunst geven een indruk van de activiteiten. Maar het is moeilijk dit soort projecten in een foto te vangen. In Shifting Map gaat het meer om de theorie dan om de afzonderlijke kunstwerken. Tegelijk wordt er gevraagd naar de functie van theorie: levert die een bijdrage aan de activiteiten van kunstenaars of niet?

Naast teksten van de kunstenaarsplatforms zijn artikelen opgenomen van de Argentijnse filosoof Reinaldo Laddaga en van curator Charles Esche, de nieuwe directeur van het Van Abbemuseum. Vooral het artikel van Laddaga is interessant, omdat hij vraagt naar de betekenis van de beschreven kunstenaarsinitiatieven. Geen randverschijnselen, volgens hem, maar tekenen van een nieuwe artistieke cultuur, met een andere rol voor maker en publiek. Zo manifesteert een toenemende roep om democratie zich in de kunsten.

Laddaga vergelijkt kunstenaarsinitiatieven met laboratoria: een ruimte waarin het experiment wordt uitgevoerd, beschreven en geanalyseerd. Het lezen van Shifting Map heeft ook wel wat van een bezoek aan een laboratorium. Het is niet direct duidelijk wat voor experiment hier nu precies wordt uitgevoerd. Maar zodra je de implicaties ervan tot je laat doordringen, wordt het spannend en interessant.

Woensdag 12 mei is er een openbare presentatie van het boek op de Rijksakademie van beeldende kunsten in Amsterdam, met lezingen van Charles Esche (UK) en Gerardo Mosquera (Cuba) en kunstenaarspresentaties. Meer informatie: gertrude.flentge@rijksakademie.nl.