Lyriek en politiek, over Mahmoud Darwish

december 2004 -

Mahmoud Darwish is winnaar van de Prins Claus Prijs 2004. De Nederlandse dichter Jan Baeke over zijn werk.

Mahmoud Darwish – Ik praat teveel

Gedicht van Mahmoud Darwish >>>

Een dichter ontkomt niet aan de werkelijkheid waarin hij moet leven. Als dat, zoals in het geval van Mahmoud Darwish, de werkelijkheid is van een Palestijns dichter in ballingschap, dan is het niet verwonderlijk dat de last van die ballingschap in alle gedichten doorklinkt.

In 1948, Darwish was toen 6 jaar, vluchtte hij met zijn familie uit Palestina naar Libanon. Na terugkeer begon een leven als vreemdeling in zijn eigen land, dat inmiddels Israël was geworden. Met zijn vertrek in 1970 om in Moskou te gaan studeren begon een 26 jarige periode van ballingschap. Pas in 1996 kon hij zich weer in zijn geboorteland vestigen.

Darwish debuteerde al op jonge leeftijd. Zijn eerste bundel verscheen in 1960. Zijn doorbraak kwam met zijn tweede bundel Awraq al-zaytun (Olijfbladeren) uit 1964, waarin zich duidelijk de twee polen aftekenden waar omheen zijn poëzie zich zou blijven bewegen: lyriek en politiek. Veel van zijn gedichten zijn politiek vanwege het feit dat hij het gemis van een eigen land en de strijd om een eigen identiteit zo nadrukkelijk aan de orde stelt. Maar door dat alles heen klinkt vooral de menselijke behoefte aan een bestaan waarin de rijkdom van het alledaagse en de liefde voor het leven alle aandacht krijgen.

Zowel de Al-Mahjar dichters, Amerikaanse dichters afkomstig uit het Midden-Oosten, waaronder de bekende Kahlil Gibran, als West-Europese dichters zoals Garcia-Lorca, Neruda en Szymborska hebben zijn werk beïnvloed. Net als bij die dichters is de taal voor Darwish evenzeer een thuis. Toch kan hij zich niet in de taal terugtrekken. Zoals Darwish zelf zegt: 'ik wil mezelf van Palestina bevrijden, maar dat kan niet, want mijn land is nog niet bevrijd.'

Mahmoud Darwish is winnaar van de Prins Claus Prijs 2004. Op 1 december worden de prijzen uitgereikt in het Paleis op de Dam. Op 2 december wordt in het kader van het thema van de PCF-prijzen ‘de positieve gevolgen van migratie’ een debat georganiseerd door het Prins Claus Fonds, het NCDO en Stichting BAK Utrecht, onder de titel ‘2004 UNDP Human Development Report: A postive approach to migration’. Meer informatie www.bak-utrecht.nl.