Toekomstdromen thema van Winternachten-auteurs

februari 2004 -

Dromen over de toekomst heeft iedereen. Dat is niet voorbehouden aan een bepaalde cultuur of samenleving. Die dromen weerspiegelen het allerpersoonlijkste verlangen, maar ook iets wat dat overstijgt: een gedeelde wens, die op zijn beurt weer iets zegt over de groep mensen waarvan de dromer deel uitmaakt. Daarom is toekomstdromen zo’n geschikt thema voor een bloemlezing uit het werk van Winternachten-auteurs.

Winternachten is een literair festival dat ook dit jaar weer in Den Haag werd georganiseerd. Half januari kwamen er schrijvers samen uit Nederland, Indonesië, Suriname, de Nederlandse Antillen, Aruba en Zuid-Afrika; landen met een gedeelde koloniale geschiedenis. Het onderwerp dit jaar was toekomst@idealen.nu.

Toekomstdromen is ook de titel van de thematische bloemlezing van de voordrachten op het festival. De bundel biedt verhaalfragmenten en gedichten van zo’n 43 auteurs. In Chiara’s droom, het gedicht van Thea Doelwijt (Den Helder, 1938) laat het thema zich makkelijk zien:

Morgen zullen wij verder trekken
in dit land van jou en mij
lijnen kappen in onvrijheid
bomen planten met rechte stam
huizen bouwen op nieuwe gronden
dat is vrijheid voor jou en mij.

Ook het fragment De goede arts van Damon Galgut (Zuid-Afrika, 1963) gaat onmiskenbaar over toekomstdromen: ‘Het nieuwe land’, zei ik. ‘Waar is dat dan, dat nieuwe land?’ ‘Overal om je heen, Frank. Alles wat je ziet. We beginnen opnieuw en we bouwen alles vanaf de grond af aan weer op.’

Maar zoals vaak bij bloemlezingen ligt het thema in de meeste andere fragmenten veel verder weg. Sterker: het zijn soms eerder herinneringen dan toekomstdromen. Herinneringen aan verloren vrienden, verloren ouders, een vaderland dat verdween; en dus gaat het tussen de regels door over de hunkering naar nieuwe liefdes, een stuk grond dat je welkom heet, een vaderland dat veranderen zal. Gedachten over alleen zijn, en samen. Emigratie en thuiskomst. Hier krijgen de bijdragen het karakter van ‘utopisch denken’ zoals de Nederlandse publicist Michaël Zeeman het in de inleiding noemt – ‘het dromen, het fantaseren, het kritiseren, het proberen’. Een bij uitstek creatief proces dat afdwalingen van het thema verklaart en rechtvaardigt.

Stemmen van overzee: toekomstdromen. Diverse auteurs. € 12.50