Kunst over 'bagage die je niet wil inchecken' op World Social Forum

februari 2004 -

Met de tentoonstelling Cabin Baggage protesteerden kunstenaars in januari tijdens het World Social Forum in India tegen de hernieuwde discriminatie sinds de aanslagen van 11 september 2001. De kunstenaars waren afkomstig uit Argentinië, Brazilië, Mexico, Mali, Kameroen, Nederland, Indonesië en India. Het Indiase kunstenaarsplatform Open Circle organiseerde de tentoonstelling in samenwerking met partners van het RAIN Artists’ Initiatives Network.

Terwijl sommigen overal vrij kunnen reizen, worden anderen buitengesloten. Door strengere regels en controles vanwege de strijd tegen het terrorisme, anti-immigratiepolitiek en SARS, ontstaat er éénrichtingsverkeer. Cabin Baggage was een reactie op deze ontwikkeling. Het toonde kunstwerken over de ‘bagage’ die je weigert in te checken, datgene waar we ons verzet in dragen. Tijdens de tentoonstelling waren videowerken, installaties en acties op straat te zien.

Het Argentijnse Taller Popular de Serigrafia, een mobiel zeefdrukatelier ontstaan tijdens de protesten tegen de economische crisis in Argentinië in 2001, ging ook in Mumbai de straat op. De Argentijnen zetten de stemming van dat moment om in gezeefdrukte beelden en verspreidden deze onder voorbijgangers.

Kunstenaar Rene Hayashi en clown Camarita uit Mexico zetten een uitwisseling op met Indiase musici, acteurs en kunstenaars. De Indiase kunstenaars interpreteerden vanuit hun eigen kunsttaal uitingen van de Mexicaanse cultuur en de Mexicanen deden dat met uitingen uit India. Zo zong een groep Hindoe-acteurs samen met Camarito een traditioneel Mexicaans volkslied en maakten Indiase beeldende kunstenaars een beeld van de Virgin de la Guadalupe.

Temidden van de relatieve chaos en de overvloed aan beelden op het World Social Forum scheen de tentoonstelling een bijzonder licht op de relatie tussen kunst en publiek. Er was geen scheiding tussen kunstwerk en bezoeker. Lege plekken in de tentoonstellingsruimte werden door het publiek gebruikt om eigen posters op te hangen. De kunstwerken werden voortdurend betast.

De ontmoeting van kunstenaars tijdens Cabin Baggage heeft inmiddels geleid tot een nieuw project: Meeting Point. Meeting Point wil een nieuw systeem van relaties en geldcirculatie tussen kunstenaars en instituties tot stand brengen. Doel is om kunstenaars onafhankelijker te maken van de, soms ongewild opgelegde, normen van instituties en de ‘fondsenmarkt’.

Kunstenaarsplatform Open Circle richt zich op de esthetisering van de politiek. Centrale thema’s in hun werk zijn de marginalisering van ‘het andere’ en culturele homogenisering, zowel in India als in mondiaal perspectief. Het platform organiseert debatten tussen mensen uit verschillende hoeken in de maatschappij, artistieke evenementen in de publieke ruimte en acties in reactie op politieke of sociale ontwikkelingen. Open Circle is een van de negen partners in het RAIN Artists’ Initiatives Network, naast Ruangrupa (Indonesië), Centre Soleil d’Afrique (Mali), the Artbakery (Kameroen), PULSE (Zuid-Afrika), Trama (Argentinië), CEIA (Brazilië), El despacho (Mexico) en de Rijksakademie van beeldende kunsten (Amsterdam).

Het ministerie van Buitenlandse Zaken/Ontwikkelingssamenwerking en de Rijksakademie van beeldende kunsten ondersteunden Cabin Baggage.