Muzikale erfenis inkomstenbron voor ruraal Angola

februari 2004 -

De functie van muziek als boodschappendrager is oeroud in Afrika. Tsikaya, een cultureel project in Angola, borduurt op dit idee voort. Doel van het project is om traditionele muziek te behouden en te versterken en lokale muziekproductie als bron van inkomsten te stimuleren. Muziek van componisten op het platteland wordt opgenomen. Met die muziek en met beeld en data over de componisten wordt een digitaal archief opgezet.

photo

Vrouwelijke percussionisten in Hanha do Norte in de provincie Benguela, Angola

Het idee voor het Tsikaya-project ontstond in 1997, toen de Angolese componist Victor Gama voor zijn werk op reis was in Angola’s zuidoostelijke provincie Cuando-Cubango. ‘Ik wilde een idee krijgen van wat er op muzikaal gebied gebeurde tijdens het gewapend conflict in dit afgelegen deel van het land’, verklaart hij. ‘De musici die toen meededen, maakten gebruik van de open microfoon en bandopnames om berichten te sturen naar andere delen van Angola. Dit was toen de enige manier om dat te doen.’ Eén van de opgenomen liedjes heet Mensagem a Luanda (‘Boodschap aan Luanda’). De zanger drukt daarin zijn bezorgdheid uit over de situatie en de problemen die zijn dorp heeft, en vraagt om hulp van de hoofdstad.

In het jaar dat volgde, doorkruiste Victor Gama het noorden van Namibië, van Rundu tot Rwakana, en nam het werk op van Angolese musici die vanwege de oorlog naar Namibië waren gevlucht. Hij maakte ook opnames van koren, kinderenliedjes en het geluid van openluchtmarkten. In 2003 kreeg het Tsikaya-project, dat is genoemd naar een traditioneel instrument uit Cuando-Cubango, een meer structurele basis door financiële steun van het Nederlands Instituut voor Zuidelijk Afrika (NiZA) en een partnerschap tussen Gama’s eigen organisatie PangeiArt en de Angolese NGO’s Bismas en ADRA.

Een productieteam werd opgericht en werkgroepen werden gevormd in vier afgelegen dorpen in de kustprovincie Benguela. Daarin werden musici, dorpscoördinatoren en traditionele leiders samengebracht. ‘We werkten een maand lang samen met de werkgroepen in Luongo, Hanha do Norte, Cubal en Dombe Grande’, zegt Victor Gama. ‘In die tijd hebben we de muziek ter plekke opgenomen met een laptop en ProTools, software voor muziekproductie, en de componisten geïnterviewd en gefotografeerd.’

Het productieteam creëerde een digitaal archief dat zijn thuis heeft in het kantoor van Bismas in Benguela. Ook stelde het team een eerste proef-cd samen met een compilatie van de muziek. Het team is van plan een nieuwe editie te produceren die verkocht kan worden om een inkomen te genereren voor de componisten. ‘De culturele erfenis van gemeenschappen en hun creatieve potentie zijn een onmiddellijk kapitaal dat omgezet kan worden in middelen om de levensstandaard te verbeteren en voor culturele verrijking’, zegt Victor Gama. In de toekomst wil het productieteam ook andere bronnen van inkomsten voor de gemeenschappen aanboren: instrumenten bouwen en verkopen, handwerk verkopen, workshops geven en uitwisselingen en optredens organiseren.