Congo in Cartoons in het Tropenmuseum

juni 2004 -

In 2000 verwierf het Amsterdamse KIT Tropenmuseum 102 schilderijen van Tshibumba Kanda Matulu. De Kongolese schilder maakte alle doeken in 1974, in twee maanden tijd.

image

Lumamba houdt zijn beroemde redevoering, 1973, acryl op canvas, 44 x 69 cm.

In een vrij eenvoudige, stripachtige stijl, met vaak enkele regels tekst als uitleg, toont Tshibumba chronologisch en gedetailleerd de turbulente geschiedenis van Kongo. Hij begint ruim voor de kolonisatie, 'toen de mensen nog wisten te leven'. Zijn doeken over de toe-eigening van Kongo door België, het verzet daartegen en de uiteindelijke onafhankelijkheidsstrijd zijn kritisch. Tshibumba schildert feiten, verhalen en geruchten om de kijker te laten nadenken.

Tshibumba's werk behoort tot de traditie van de Afrikaanse 'popular art'. Deze stijl staat tussen de traditionele Afrikaanse kunst en de moderne, academische kunst in. Paul Faber is conservator Afrika van het Tropenmuseum. Hij zegt: 'Het is kunst die behoort tot de massacultuur en die wordt gemaakt en gebruikt door de plaatselijke bevolking.'

Popular art is tot bloei gekomen in de stedelijke omgeving en de stijl is afgeleid van affiches, uithangborden en reclame. De afbeeldingen zijn realistisch en het onderwerp is belangrijker dan de esthetiek. De schilderijen zijn er niet alleen om naar te kijken, maar om over te praten.

Tshibumba's serie eindigt niet in 1974. In de laatste schilderijen vertelt hij over een droom die hij had over de toekomst. Hoewel hij geloofde in de vrede en welvaart die de nieuwe leider Mobutu zou brengen, vreesde Tshibumba voor overbevolking, verlies van beschaving en de inwisseling van religie voor partijpolitiek. Vanaf 1981 ontbreekt elk spoor van de kunstenaar. Mogelijk is hij bij onlusten om het leven gekomen.