Mozambikaans kunstenaarscollectief zoekt naar vernieuwing

november 2004 -

De oude villa van Núcleo de Arte vormt een verzamelplek voor schilders en beeldhouwers. Het kunstenaarscollectief zorgde voor een artistieke opleving in Mozambique na de oorlog.

Op de openluchtwerkplaats beitelt Mucavele een landschap uit een plaat op zijn schoot. In het loodsachtige bijgebouw achter hem is een kunstenaar een enorm bruingroen figuur aan het kneden, dat bijna het plafond raakt. Bij de bar van Núcleo de Arte staan kunstwerken die op het eerste gezicht roestige stalen dieren, meubelstukken en mensfiguren lijken.

Maar de vrolijke sculpturen zijn gemaakt van macaber materiaal. Een oude AK 47 is omgebogen tot een struisvogel. De loop van een machinegeweer vormt de ruggengraat van een mensfiguur. In 'de Saxofoonspeler' van Gonçalo Armando Mabunda zijn de contouren van een bazooka te herkennen. De hoorn is gemaakt van een cilindervormig handwapen.

De dodelijke wapens die na afloop van de zestien jaar durende oorlog werden ingezameld, vonden bij het kunstenaarscollectief een artistieke en symbolische bestemming. Voor de meeste van de ruim veertig kunstenaars is de oorlog echter vooral een herinnering uit hun kindertijd. Zij behoren tot de nieuwe generatie. In 1993 knapten ze met nieuwe inspiratie de oude villa op en zorgden voor een artistieke opleving in Mozambique.

Binnen richtten ze een galerie in met wisselende exposities van Núcleo kunstenaars. Met de wapensculpturen verwierf de kunstenaarsgroep bekendheid, waarmee het relatieve internationale isolement werd doorbroken. Tegenwoordig werkt de Núcleo aan een oude wens om jonge kunstenaars in de provincies, waar vrijwel geen voorzieningen zijn, te bereiken.

De dromen hebben nog niet geleid tot concrete stappen, al reizen de kunstenaars soms naar het noorden om workshops te geven. 'We hebben vernieuwing nodig', vindt João Tinga. 'In Mozambique is maar een kunstacademie en het niveau is laag. Toch is er veel talent. En mensen hebben nu oorlog is afgelopen ruimte om aan kunst te denken. Misschien kunnen ze niets kopen, maar ze waarderen het.'