'Immigranten zullen hier voor altijd blijven'

oktober 2004 -

Het debat over nieuwkomers krijgt de laatste jaren een steeds negatievere lading, met nadruk op criminaliteit, werkloosheid en etnische spanningen. Wat zijn echter de positieve kanten van migratie en asiel? Drie wetenschappers en 'ervaringsdeskundigen' hielden hierover onlangs een lezing. Conclusie: 'Immigrants are here to stay.'

De discussiebijeenkomst op 20 september in het GEM te Den Haag is georganiseerd door het Prins Claus Fonds. De historicus Achille Mbembe houdt de eerste toespraak. 'Vrijwel heel mijn leven ben ik al migrant', vertelt hij. Deze ervaring heeft hem verrijkt, maar ook angstige herinneringen opgeleverd. 'Vooral bij grenscontroles voel je je kwetsbaar', legt Mbembe uit. Hij is geboren in Kameroen en werkt tegenwoordig in Johannesburg als hoogleraar geschiedenis en politiek.

Mbembe poneert twee stellingen. Allereerst: 'Immigrants are here to stay.' Een streng toelatings- en uitzettingsbeleid zoals minister Verdonk nu voert, zal hen niet tegenhouden. Ten tweede: er moet een internationaal gerechtshof komen dat de belangen van migranten behartigt.

Hilary Beckles, hoogleraar geschiedenis aan de University of the West Indies op Barbados, schetst vervolgens het ideaal van 'many people, one country'. Hij stelt daarbij het Caribisch Gebied ten voorbeeld, waar ondanks de multiculturele samenlevingen een positief gemeenschapsgevoel heerst. Sinds de opkomst van natiestaten sluiten landen helaas steeds meer hun grenzen voor immigranten, stelt Beckles vast. Het historisch besef dat we uiteindelijk allemaal afstammen van nieuwkomers kan het tij wellicht keren.

Mamadou Diouf, hoogleraar geschiedenis aan de University of Michigan en geboren in Senegal, is de laatste spreker. Hij benadrukt dat veel zogenaamde immigranten in feite geen immigranten zijn, omdat ze al sinds twee of drie generaties in hun 'nieuwe' vaderland wonen. Ze moeten daarom volgens Diouf erkend worden als volwaardige burgers, die hun plaats verdienen in het 'nieuwe etnische en culturele landschap'.