Zapiro en de macht van de humor

december 2005 -

Cape Argus, een grote Zuid-Afrikaanse krant, schreef dat politiek tekenaar Zapiro zijn vak uitoefent ‘with a pen dipped lightly in acid’ (een lichtjes in zuur gedoopte pen). Toch zijn Nelson Mandela en Desmond Tutu fans van zijn werk. Sterker nog: Zapiro heeft op 7 december de Prins Claus Prijs 2005 gekregen ‘voor zijn vlijmscherpe blik op nationale en internationale kwesties’. De prijs sluit aan bij een nieuw thema dat het fonds dit jaar hanteert - Humor en Satire - en is gedoteerd met 100.000 euro.

Cartoon Zapiro

© Zapiro

Op de website  South African Cartooniststs & Illustrators, staat een zelfportret van Zapiro die de krant leest aan zijn tekentafel: Homer Simpson zit op een boekenplank, Daffy Duck hangt aan de bureaulamp, Kuifje zit in een lijstje en er staat een borstbeeld van Mandela. De krant heet SA Weirdness oftewel Zuid-Afrikaanse Gekte. Ziedaar de wereld van Jonathan Shapiro (47), die is opgebouwd uit een aantal vaste onderdelen: de stripgeschiedenis, de actuele politiek in zijn lastige land, humor en een persoonlijke benadering van al deze zaken. Dat laatste is belangrijk, want een cartoonist zonder persoonlijkheid is als een politicus zonder ideaal: niemand luistert ernaar.

Hoe machtig cartoonisten kunnen zijn, blijkt wel uit de rel die is ontstaan nadat de Deense krant Jyllands-Posten in september een aantal cartoons plaatste die de islam tot onderwerp hadden. De hoofdredacteur werd belaagd, Deense toeristen werd afgeraden naar Pakistan te reizen en begin december maakten extremisten bekend dat er een prijs van 50.000 Deense kronen op de hoofden van de tekenaars was gezet. Waar satire gevaarlijk is, heerst intolerantie. In het hedendaagse, democratische Zuid-Afrika kan en mag een tekenaar als Zapiro echter bestaan – wat een compliment mag heten aan de natie die in de jaren tachtig nog negatief in het wereldnieuws kwam.