Afrikaanse kunstenaars over de diaspora

maart 2005 -

De expositie Looking Both Ways brengt het werk van twaalf Afrikaanse kunstenaars uit de 'diaspora' samen in het Gulbenkian museum in Lissabon. Drie kunstenaars vertellen wat het betekent om buiten het Afrikaanse continent te werken en tegelijkertijd naar 'huis' te kijken.

'Mijn komst naar Duitsland was van fundamenteel belang voor de ontwikkeling van mijn kunst: hier heb ik gestudeerd en werd ik geconfronteerd met kunstvormen waaraan ik in Kenia niet blootgesteld zou zijn', zegt Ingrid Mwangi. 'En het blijft belangrijk om mijn werk buiten Afrika te tonen, vanwege naamsbekendheid, om ervaring op te doen en geïnspireerd te raken door andere kunstenaars.'

photo

Voor haar landgenoot Allan de Souza is de diaspora een vertrekpunt geworden. 'Ik ben meer geïnteresseerd om binnen de ruimte van de 'diaspora' te werken, dan onder de paraplu van een land, of zelfs een continent. Mijn werk gaat over migratie; onderzoekt vragen die ik waarschijnlijk niet had gesteld als ik in één land was gebleven. Onvermijdelijk dragen wij de sporen van de plaatsen waar wij hebben geleefd. Maar de dialoog tussen kunstenaars uit verschillende delen van de wereld is belangrijk. In Afrika, maar ook in Los Angeles, waar ik nu woon.'

Ingrid Mwangi is regelmatig in Nairobi, waar ze workshops videokunst geeft en haar werk exposeert. 'Het is noodzakelijk om het Keniaanse publiek bloot te stellen aan nieuwere vormen van kunst, zoals video, digitale fotografie en installaties, en om het begrip van hedendaagse kunst te ontwikkelen en kunstenaars aan te moedigen verder te gaan.'

Aan een terugkeer denken de kunstenaars niet. 'Volgens de legende zal de diaspora een teken zien dat het einde van de zwerftocht aankondigt. Dat teken, voor mij, was papier', zegt Hassan Musa. 'Ik begreep dat toen ik op een dag in een winkel in Lille een enorme stapel aquarelpapier ontdekte. Ik raakte de prachtige vellen aan, rook eraan en ik voelde zelfs de behoefte om erop te kauwen, zo betoverd was ik. In Soedan was ik gewend papier te hergebruiken, door het te wassen met zeep en ijzer zodat het wit genoeg werd om opnieuw te beschilderen. Een maagdelijk vel aquarelpapier is nog steeds een zeldzaam voorwerp op de kunstacademie in Khartoem.'