Tin Moe mist de klank van het Burmees

maart 2005 -

'Cultuur is de erfenis van de mensen, onbreekbaar en voor de eeuwigheid ,' zegt de Burmese dichter Tin Moe. Tijdens een een gesprek bij het Prins Claus Fonds, dat hem in 2004 onderscheidde met een van de Prins Claus Prijzen, komt het spanningsveld tussen cultuur en repressie ter sprake.

Tin Moe schrijft al ruim een halve eeuw gedichten, en zegt er nog dagelijks een te produceren. De natuur bepaalt in grote mate het levensritme van Burma (Myanmar), en is vaak het thema van het werk van Tin Moe. De manier waarop houdt gelijke tred met de ontwikkelingen in Burma. In 'Each With Its Own Beauty', een gedicht uit 1963, beschreef hij alles in de natuur als prachtig. Als later de dictatuur opstaat, staat de natuur stil, zoals in het gedicht 'Sobs': 'The bees cannot make honey, the mushrooms cannot sprout'.

Talloze schoolboeken kwamen van zijn hand. In tegenstelling tot zijn poëzie, zijn deze boeken niet verboden. Omdat Tin Moe vindt dat rijm een goed hulpmiddel is bij het leren, staan deze tekstboeken vol met gedichtjes.

Ook de generaals leerden lezen met zijn schoolboeken - en ze leerden begrijpen waar het in de gedichten van Tin Moe om ging. Ze besloten dat Tin Moe een gevaar was en sloten hem in 1991 op in de beruchte Insein-gevangenis. Op een gevangenismuur kwam hij een oud gedicht van hem tegen. Zonder pen zat hij vier jaren opgesloten vanwege zijn woorden.

Uit angst zijn pen voorgoed te verliezen, besloot de nu 71-jarige Tin Moe naar het westen te gaan. Hij schrijft weer dagelijks zonder restrictie. 'Maar', zegt hij, 'ik mis de taal, de klank ervan.' De goedmoedige Tin Moe blijft hoopvol: 'Sommige generaals zijn best wel goede mensen.' Zijn overdenkingen bereiken Burma via radiogolven, opgevangen door een volk, hongerig naar kennis en cultuur. 'Ik hou van de vrijheid van expressie', is een uitspraak die lang bijblijft.

Het citaat uit 'Sobs', is vertaald door Dr. Kyi May Kaung.