Unesco-verdrag culturele diversiteit in de maak

maart 2005 -

Is het beschermen van culturele diversiteit in een geglobaliseerde wereld nog wel mogelijk? Unesco neemt met de Convention on the Protection of the Diversity of Cultural Contents and Artistic Expressions de proef op de som. Maar de aanloop naar het internationale verdrag verloopt allerminst soepel.

Het initatief van Unesco moet leiden tot een soort Kyoto-protocol voor cultuur. De negatieve effecten van globalisering, zoals culturele homogeniteit, vragen om tegenwicht. De 190 lidstaten van Unesco debatteren er al sinds oktober 2003 over. Najaar 2005 moet een eerste versie van het verdrag verschijnen.

Net als bij het internationale milieuverdrag spelen achter de idealen economische belangen mee. Ook in dit geval zijn de Verenigde Staten en India de felste tegenstanders. Hollywood en Bollywood zouden door handelsbeperkingen en protectiemaatregelen in verval kunnen raken. Bovendien geloven beide landen dat culturele diversiteit het beste gedijt binnen de vrijheid van de geglobaliseerde economie.

Als notabele beschermers van hun eigen culturele industrieën hebben Frankrijk en Canada het afgelopen decennium cultuur buiten het domein van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) weten te houden. De aanvaarding van het Unesco- verdrag zou voor hen het ultieme succes zijn. Zo’n verdrag is namelijk bindend: protectiemaatregelen op het gebied van cultuur, zoals fiscale voordelen en subsidies, zijn niet aanvechtbaar bij de WTO.

Frankrijk en Canada, die steun vinden bij het gros van de lidstaten, hebben haast met het verdrag: in 2006 begint de nieuwe WTO-onderhandelingsronde over vrijhandel. Maar de tegenwerking van de VS en India lijken een snel akkoord in de weg te staan.