Grafisch ontwerpers in het moderne Iran

april 2006 -

Net als in vroegere eeuwen geldt Iran (Perzië) als een relatief onafhankelijk cultuurcentrum binnen de Arabische wereld. De Iraanse cultuur gedijde eind vorige eeuw bij een internationaal isolement. Na de revolutie van 1979 emigreerden veel Iraanse kunstenaars. Daarna voerde Iran bijna tien jaar oorlog met Irak. In die periode en daarna ontwikkelden zich drie generaties grafisch ontwerpers.

Tegenwoordig studeren er in Iran jaarlijks zo'n 800 grafisch ontwerpers af. Ze maken werk met een internationale inslag, maar met een Iraanse ziel. Internet bracht de jongste generatie zichtbaar goed op de hoogte van het alternatieve westerse grafisch ontwerp met grofkorrelige collages en 'aangevreten' typografie. Voor zover een Iraanse ontwerper zich buiten politiek en religie houdt kan hij een onafhankelijke koers varen. Niet alleen binnen de cultuursector maar ook in de reclame.

image

Posters van Abedini, spread uit New Visual Culture of Modern Iran

Rond 1960 zette de vormgever Morteza Momayez het Iraanse moderne grafisch ontwerp op de kaart. Na zijn dood, eind 2005, trad de 39-jarige Reza Abedini in zijn voetsporen. Deze docent aan de Universiteit van Teheran is ook zelfstandig art director en de drijvende kracht van de Iraanse Biennale voor het grafisch ontwerp. New Visual Culture of Modern Iran

Abedini's ontmoeting met Hans Wolbers, Nederlands tijdschrift-ontwerper en creatief directeur van bureau Lava, leidde tot New Visual Culture of Modern Iran. Het kloeke boekwerk bevat een kwalitatief wisselend overzicht van hedendaagse affiches, boekomslagen en vrij grafisch werk.

Politieke uitingen ontbreken veiligheidshalve. Wel zien we van de nestor Momayez een suggestief affiche. Een man zit met zijn hoofd binnen een opmaakgrid geklemd. Trek zelf conclusies, want helaas blijven de fraai gekaligrafeerde teksten onvertaald, waardoor ze worden gereduceerd tot exotische decoratie, terwijl ze daar juist aan ontstijgen. Abedini bijvoorbeeld stapelt wolken kaligrafie op en zet ze tegen mensfiguren of beeldfragmenten. Dat zijn de mooiste en meest authentieke filmaffiches uit het boek.

Reza Albedini en Hans Wolbers, New Visual Culture of Modern Iran, BIS Publishers, Amsterdam, 2006