Het kastenstelsel in India

april 2006 -

Meer dan 2500 jaar geleden ontstond in India het kastenstelsel: de varnashrama dharma. Deze theorie over klassenongelijkheid houdt in dat mensen in bepaalde kasten worden ingedeeld. De kaste van een persoon, ook wel jati genoemd, is geen vrije keuze maar staat vast bij de geboorte. Brahmanen, die zichzelf in de hoogste klasse van het kastenstelsel hebben geplaatst, hanteren dit systeem van klassenongelijkheid. Het Brahmaanse geloof is beter bekend als het Hindoeisme, een term die pas de laatste 300 jaar wordt gebruikt.

Alhoewel er oorspronkelijk vier varna’s waren – de brahmanen (priesters, geleerden), de kshatriya (strijders), de vaishya (handelaren) en de shudra (slaven die de andere 3 kasten dienen) – zijn er in de loop der eeuwen duizenden jati’s bijgekomen. De stijging van het aantal kasten is enorm. De onaanraakbaren – die historisch gezien bekend staan als de antyaja’s en de chandala’s – zijn het product van gemengde huwelijken tussen leden van de vier varna’s. Gemengde huwelijken worden niet erkend door het Hindoeisme en de nakomelingen van zulke huwelijken zijn voorbestemd tot het lot van de onaanraakbare.

India is tot nu toe het enige land ter wereld waar deze segregatie van de zogenaamde onaanraakbare kasten voorkomt. De onaanraakbaren noemen zichzelf liever Dalits (de onderdrukten, letterlijk betekent het ‘diegenen die verpletterd zijn’). Deze maatschappelijke apartheid is overal zichtbaar in Indiase dorpen, waar 70 procent van de Indiase bevolking woont. Meestal hebben de Dalits geen toegang tot de gemeenschappelijke faciliteiten in het dorp – de tempels, publieke ruimte, begraafplaatsen, openbare waterbronnen, etc. Ieder aspect van het dagelijks leven van Dalits is compleet afgescheiden. Ze zijn dagelijks het slachtoffer van geweld. Volgens de statistieken van de Indiase overheid worden er ieder uur 2 Dalits aangevallen, per dag 3 Dalit vrouwen verkracht, per dag 2 Dalits vermoord en per dag 2 Dalit huizen in brand gestoken.

In India weten mensen snel tot welke kaste iemand behoort. Een aantal aanwijzingen om te achterhalen tot welke kaste iemand behoort zijn: de volledige naam van iemand, het accent van de taal die men spreekt, plaats van herkomst, beroep, kleding en kenmerken van kasten op het lichaam. In het persoonlijke leven heeft kaste invloed op huwelijk, eetgewoontes, vriendenkring, taalgebruik, etc. Uiteraard werken deze aspecten van het persoonlijke leven door in het openbare leven. Kasten blijven dus zichtbaar maar toch onzichtbaar. Het onzichtbare wordt maatschappelijk, politiek en economisch zichtbaar. Soms blijft de kaste van iemand zelfs zichtbaar terwijl ze zich hebben bekeerd tot een ander geloof. Mensen noemen zichzelf bijvoorbeeld Brahmin Christenen, Reddy Christenen en Dalit Christenen. Echter, in de Islam, wat ook een belangrijke godsdienst in India is, zijn de kenmerken van de oorspronkelijke kaste van iemand vrijwel compleet verdwenen.

S. Anand is redacteur van uitgeverij Navayana