Michael Mel: "Ik moest mijn taal opnieuw leren"

december 2006 -

Hij is hoogleraar beeldende kunst aan de universiteit van Goroka, Papoea-Nieuw-Guinea en schrijft toneelstukken. Michael Augustine Mel, laureaat van het Prins Claus Fonds, verwierf onder meer faam met zijn Chanted Tales. Dat zijn traditionele verhalen die iets vertellen van de geschiedenis van een gemeenschap en de plaats van de mensen daarin. Chanted Tales zijn ook een belangrijk vehikel voor het aanleren van moraliteit en sociale verantwoordelijkheid. "In het dorp waar ik opgroeide werd ik grootgebracht met verhalen, in onze eigen taal natuurlijk. Eenmaal op school, werd dat alles bruusk weggeveegd." Die ervaring deelt hij met alle kinderen die in Papoea-Nieuw-Guinea een school betraden. "Hey you...speak English!" werd hen toegebeten. Met vreemde gevolgen. "Ik begon me te schamen voor mezelf," herinnert Mel zich, "ik geneerde me zelfs voor mijn eigen taal."

Michael Mel Copyright: Tony Gwyn-Jones

In zijn studententijd wist hij zich heer en meester over de Engelse taal. Tot iemand hem vroeg: wie ben je? "Toen werd ik wakker." Hij was zijn wortels vergeten. "Ik moest mijn taal opnieuw gaan leren. In je eigen taal leer je geschiedenis, de levenslessen die je tot een sociaal verantwoordelijk mens maken." Nu hij zelf leraar is, constateert Mel dezelfde vergeetachtigheid jegens de eigen cultuur bij zijn studenten. "Televisie dicteert onze mode, onze muziek, onze helden." Michael Mel bouwt een brug via Chanted Tales, gezongen vertellingen. Ze worden in de dorpen opgenomen en Mel gebruikt ze in zijn colleges. "Ik haal de traditionele kennis, vermaak en opvoeding terug. Het dient als een contrapunt tegen de media en de verhalen uit het Westen." Werkt het? "In de collegezaal eten ze uit mijn hand. Maar ja: daarbuiten... Wat ik doe gaat wel tegen de stroom in."

Mel vond zichzelf terug. "Een taal vervoert waarden, dingen waar je in gelooft. Als je dat weghaalt, word je kreupel gemaakt." Hij is er ook sterker door geworden: "Ik spreek mijn moedertaal, pidginengels –een lokale taal, gebaseerd op Engels, en Brits Engels. Ik kan van frequentie veranderen, net als de radio. De regelknop zit in mijn hoofd. Maar ik ben de regelaar. Zo kan ik de culturele onderhandeling met het Westen beter aan."