Cultuur ontbreekt vaak in armoedebestrijding

januari 2006 -

Cultuur krijgt vaak een marginale rol toebedeeld in de armoedebestrijdingsplannen van ontwikkelingslanden. De Zweedse organisatie Sida hield onlangs zestien Poverty Reduction Strategy Papers (PRSPs) tegen het licht en concludeerde dat in bijna de helft van de gevallen cultuur helemaal niet wordt genoemd of slechts als remmende factor voor ontwikkeling.

Slechts negen landen zien een min of meer positieve rol voor cultuur weggelegd. Bolivia, Cambodja en Laos noemen het belang van ‘cultuurgevoeligheid’ bij armoedebestrijding. Voor Cambodja en Zambia geldt cultuur als een voornaam communicatiemiddel: vooral (poppen)theater kan sociale boodschappen doeltreffend overbrengen. Sri Lanka beschouwt cultuur als een effectieve manier  om wederzijds begrip te kweken en de nationale identiteit te versterken na de oorlog. Daarnaast stellen zeven landen dat het steunen van ‘cultural industries’ zoals traditionele ambachten een concrete vorm van armoedebestrijding is, dit vooral met het oog op toerisme.

Georgië en Vietnam laten cultuur het zwaarst wegen in hun nationale armoedeplan. Vietnam vindt culturele ontwikkeling even belangrijk als materieel welzijn. Georgië wil gunstige omstandigheden creëren voor spirituele en culturele ontwikkeling. Bovendien ziet het land cultuur als een nationale hulpbron, die van economische nut kan zijn.

De landen die de kracht van cultuur erkennen, noemen vaak ook de keerzijde: cultuur kan eveneens bijdragen aan conflicten en stagnatie. Daaruit blijkt volgens Sida dat ontwikkeling niet alleen een economisch en technisch proces is. Volgens de Zweedse organisatie zijn er dan ook meer culturele programma’s nodig om gewoonten en gedrag te veranderen die een obstakel vormen voor ontwikkeling.

Ontwikkelingslanden zijn sinds 1999 verplicht een PRSP op te stellen als ze in aanmerking willen komen voor steun van de Wereldbank en het IMF. Op 1 september 2005 hadden 49 landen een dergelijke nationale strategie; 11 landen waren het plan nog aan het schrijven.