Internationaal forum over niet-Westerse culturen in de kunst

maart 2006 -

Eén van de gevolgen van globalisering is een grotere betrokkenheid van niet-Westerse landen met kunst. Onder de titel Art Criticism and Curatorial Practices in the Marginal Context vond in Addis Abeba, Ethiopië in januari 2006 een congres plaats over de specifieke culturele eigenschappen van die landen en over dit assimilatieproces.

Tijdens het driedaagse congres werden eerst alle niveaus van de contextuele matrix in kaart gebracht, om vervolgens de ideëen en de visuele uitingen tussen de overheersende dialoog en de 'marginale' culturen te analyseren. De eerste sessie had een validerende rol in de erkenning van belangrijke internationale kunstevenementen zoals de Biënnale in Venetië en de Documenta in Kassel, maar ging ook in op het reactiemechanisme ten opzichte van recente geografisch-politieke verschuivingen.

Deze 'nieuwe werkelijkheden' stonden centraal in de tweede sessie, waarin de context van culturele genealogieën aan bod kwam. Ook werd er besproken hoe lokale bijzonderheden nieuwe uitdagingen vormen voor kunstcritici en curatoren zowel in eigen land als in een internationaal geheel.
Tijdens de derde sessie werden initiatieven van allerlei organisaties en individuen besproken om het lokale betekenisvol te betrekken bij het internationale geheel.

Alhoewel dergelijke forums, ditmaal gehouden in een Afrikaanse context met deelnemers uit Egypte, Kenya, Ethiopië, Zimbabwe en Zuid-Afrika evenals Pakistan, Duitsland, Oostenrijk, Frankrijk en Groot-Brittanië, helpen om de behoefte aan ruimte voor dialoog in de regio vast te stellen, wijzen ze tegelijkertijd ook op de onopgeloste schisma's die er bestaan tussen de dialoog in Westerse en niet-Westerse culturen.

Confrontatie tussen het traditionele en het hedendaagse in combinatie met de druk van het zich moeten conformeren aan Westerse maatstaven, kan soms leiden tot een sterk vervreemdend gevoel. Een al te eenzijdige manier van het interpreteren van wereldculturen loopt meestal uit op een situatie waarin het lokale als het marginale wordt gezien, terwijl in werkelijkheid de eigen cultuur van ieder volk uniek en authentiek is. Om deze identiteitsproblemen, die veroorzaakt worden door heersende opvattingen op te lossen, dient er een nieuwe ruimte te worden gecreëerd voor alle beschavingen door middel van constante dialogen over de veelzijdigheid en complexiteit van de lokale context. Dit vraagt om een grotere inzet om culturele, historische en maatschappelijke kennis over niet-Westerse landen te integreren in de international kunstdialoog.

Niilofur Farrukh is hoofdredacteur van Nukta, Pakistan's journal of Critical Writing, en Voorzitter van de Pakistaanse Afdeling van de International Asscocation of Art Critics Association (AICA).

Het congres Art Criticism and Curatorial Practices in the Marginal Context werd georganiseerd door AICA en het Zoma Contemporary Art Center en mede ondersteund door het Prins Claus Fonds.