Clifford Charles: waartoe leidt kritisch engagement?

november 2006 -

Beeldend kunstenaar Clifford Charles (1965) is altijd productief, waar hij ook is. Zijn werkperiode bij de Thami Mnyele Stichting in Amsterdam zit erop. Hij is weer terug in Johannesburg.

De problematiek van kunst uit het 'Zuiden' doet zich onontkoombaar aan mij voor als ik zijn werk zie. Het is schitterend maar het ziet er niet 'Afrikaans' uit. Vroeger wel, toen Charles nog figuratief werkte. Hij schilderde mannenlichamen en maskers in expressieve verfstreken; hij bracht de ruwe, tribale dramatiek van het zwarte continent over op het doek. Politiek artistiek engagement uit verre buitenlanden heeft zich een plek verworven op de internationale kunstmarkt. Maar kunstenaars zijn weerbarstig.

image

Haik Series,2001(ink on paper)size 34x50cm

Charles hanteert tegenwoordig veelal zwarte inkt, op papier. Hij laat abstracte landschappen ontstaan van dikke glanzende druppels, matte geometrische vormen, uitgelopen strepen en dunne gekraste lijnen. De inkt is diepzwart of waterig, wollig of strak. De gefragmenteerde vormen worden bij elkaar gehouden door de witte restruimte van het papier.

Voorheen was zijn schilderstoets zijn handelsmerk. Nu ontdoet hij zijn werk van zijn ego. "Ik zoek een nieuwe ruimte, die vrij is van ideologie," vertelt hij, "ik richt mijn blik naar binnen." Waardoor die zoektocht is uitgelokt? "Toen de herwonnen 'vrijheid' in Zuid-Afrika gewoon een ander systeem bleek te zijn. Alles is nieuw in 'crazy South-Africa', en dan is nostalgie verleidelijk", observeert hij. Charles' inkttekeningen getuigen van een onafhankelijke artistieke weg. En nog steeds zoekt hij het antwoord op zijn hamvraag: "Waartoe leidt kritisch engagement?"

Er is nog weinig markt voor werk van kunstenaars met een 'andere' culturele achtergrond, als die niet letterlijk in het werk terug te zien is. Wordt het niet eens tijd dat wij onze geconditioneerde verwachtingen laten varen en ons laten verrassen door wat de kunst besluit ons te brengen?

De Thami Mnyele Stichting bevordert uitwisseling van kunst en cultuur tussen Afrika en Nederland. Hiertoe stelt zij onder andere atelierruimte in Amsterdam ter beschikking aan Afrikaanse kunstenaars. Clifford Charles werkte hier in 2006 gedurende drie maanden. Daarnaast is hij verbonden aan het artistieke team van het Afrovibes festival dat eind september is gehouden.