Workshop over nieuwe cultuurpolitiek voor de Balkan

november 2006 -

De uitdagingen van het herpositioneren van kunst en cultuur in het publiek beleid en de grotere betrokkenheid van de hedendaagse kunstscene bij sociale en politieke transformatieprocessen vormden de aanleiding voor de workshop Cultural Politics as Crisis Management. Deze werd georganiseerd door Stacion – Center for Contemporary Arts uit Pristina in samenwerking met eipcp – European Institute for Progressive Cultural Policies uit Wenen, en vond plaats van 21 - 23 september 2006 in de Kosovaarse hoofdstad Pristina.

De workshop ging over acceptatie van culturele verschillen als onderdeel van een breed bepleite multiculturele visie op cultuurpolitiek. Die kan in het geval van de Balkan ook opgevat worden als een rechtvaardiging met terugwerkende kracht van de politiek van etnische zuivering tijdens de nationalistische oorlog in de jaren negentig van de twintigste eeuw. De workshop gaf intellectuelen en cultuurbeoefenaren uit de westelijke Balkan en de rest van de wereld de gelegenheid om een andere theoretische en praktische benadering van culturele uitwisseling te bediscussiëren, en om deze te vertalen in een concrete cultuurpolitiek in de context van Kosovo en de westelijke Balkan.

De bijeenkomst vond plaats in een periode dat er definitieve besluiten moesten worden genomen over de toekomstige status van Kosovo, die hopelijk het einde zouden markeren van de ontbinding van voormalig Joegoslavië. Nieuwe onafhankelijke staten zijn overwegend gericht op hun weg naar toetreding tot de EU, terwijl het belang van investeren in kunst en cultuur, zoals Albert Heta – manager van Stacion en initiatiefnemer van de workshop – zei, is uitgesloten van de zichtbare politieke agenda. Het emancipatoire karakter van cultuur, dat sociale, economische en politieke ontwikkeling kan bijsturen en stabiliseren in een situatie van hoogoplopende politieke spanning, wordt niet erkend; in plaats daarvan wordt cultuur (en erfgoed) gebruikt als instrument voor extreme politieke oplossingen die enkel en alleen de toekomstige verhoudingen in de regio lijken te schaden.

Om die reden is volgens Heta een van de voornaamste doelstellingen van het project het bepleiten van de vestiging van een hedendaagse cultuurpolitiek in Kosovo als instrument voor het bevorderen van een culturele dialoog in de regio. Een grote bijeenkomst van intellectuelen en cultuurbeoefenaren, zoals bij de workshop Cultural Politics as Crisis Management, zou de beslissende impuls kunnen zijn voor dit proces.

Cultural Politics as Crisis Management werd gesteund door Het Balkan Incentive Fund for Culture van de European Cultural Foundation. Aida Kalender is journalist en kunstmanager in Sarajevo.