CER-conferentie: cultuur als basisbehoefte

oktober 2006 -

'Denk niet alleen na over de gevolgen van rampen op cultuur, maar ook over de impact van cultuur op humanitaire rampen,' drukte Jan Pronk de deelnemers aan de CER-conferentie 'Culture is a basic need' op het hart. De conferentie vond plaats op 25 en 26 september 2006 in Den Haag.

Jan Pronk stelde vast dat het internationale stelsel van de Verenigde Naties, gebaseerd op respect voor mensenrechten en verdragen die de vrede moeten bewerkstelligen en bestendigen, de laatste decennia aan erosie onderhevig is. De cultuur van vrede die na de Tweede Wereldoorlog gecreëerd is, verliest steeds meer terrein aan een cultuur van oorlog waarin het recht van de sterkste geldt, en waarin geen plaats is voor andere culturen en andersdenkenden. In deze zin is er geen wezenlijk verschil tussen de Amerikanen die de bibliotheek van Bagdad 'ontruimd' hebben en de Taliban die de boeddhabeelden van Bamyan vernietigden.

Het Prins Claus Fonds organiseerde de CER Conferentie ter gelegenheid van zijn tienjarig bestaan, en vele CER-partners uit alle delen van de wereld hadden de reis naar Den Haag gemaakt, tot voldoening van burgemeester Deetman. In de eerste werkgroep, 'Positioning Culture in Humanitarian Emergency Relief' ging Georg Frerks, hoofd Rampenstudies aan de Universiteit van Wageningen, in op de vraag waarom herstel en behoud van cultuur na een ramp zo belangrijk is. Cultuur is niet alleen tastbaar materiaal, het omvat ook de identiteit en menselijke waardigheid van de personen in een getroffen gebied. Om goed en effectief hulp te kunnen verlenen is het een voorwaarde dat hulpverleners kennis hebben van de cultuur, de normen en waarden, van de totale wijze van samenleven. Dat kan alleen als er intensief contact is met de getroffenen. Georg Frerks sprak over 'actors', om aan te geven dat getroffenen allesbehalve passief zijn. Een dilemma is dat de grote westerse hulpverlenersorganisaties vaak een top down-structuur hebben, terwijl voor de benadering waarin de bevolking een beslissende stem heeft een bottom up-structuur vereist is. Een voorbeeld: in een Indiaas rampgebied werden snel prefabhuizen afgeleverd, maar de getroffenen weigerden er hun intrek in te nemen omdat het toilet in het huis zat ingebouwd.

Ter gelegenheid van de conferentie verscheen het veertiende Journal van het Prins Claus Fonds: Culture is a Basic Need. Het journal is beschikbaar als PDF-document op de website van het Prins Claus Fonds. De conferentie vond plaats in het kader van het klimaatprogramma HIER, een initiatief van ruim 40 maatschappelijke organisaties.