Breyten Breytenbach over cultuur in Afrika

april 2007 -

Is er eigenlijk wel sprake van een Afrikaanse cultuur, gezien de vele buitenlandse invloeden waaraan deze in de loop der tijd is blootgesteld? Breyten Breytenbach, schrijver en directeur van het Gorée Instituut in Senegal, deelt enkele van zijn twijfels met Wonder Guchu.

"Ik vraag het mij soms af, want ik denk dat wat mensen tegenwoordig als onvervalst Afrikaanse cultuur beschouwen, vooral is verworden tot folkloristische objecten voor toeristen, dans - of imitatie van dans - voor buitenlanders. Maar inderdaad, we hebben nog steeds makers en uitvoerders van cultuur; musici als Salif Keita en beeldhouwers die zich richten op de internationale wereld. Waar het ons aan ontbreekt is promotie, erkenning en het koesteren van Afrikaanse cultuur op het continent zelf. Wat we nu in de vorm van festivals hebben voldoet niet."

breytenbach.jpg

"Maar als de donoren op het toneel verschijnen, wat promoten en ontwikkelen zij dan?"

"Ik ben niet zo gelukkig met de inbreng van internationale instanties uit Europa of Amerika, omdat zij niet willen worden gezien als sponsors of donors, maar als partners. Zij komen om te participeren, zonder zich te realiseren dat zij zich aan ons opdringen. Dat komt omdat het onmogelijk is om culturele industrieën in Afrika naar voren te schuiven. Wie koopt er culturele producten? Regeringen zullen je vertellen dat zij dringender kwesties op de agenda hebben, want zij zien cultuur als een luxe en niet als een bijdrage aan het publieke bewustzijn. In sommige Afrikaanse landen heb je op ministeries afdelingen voor cultuur en sport, maar ze zijn niet wat ze lijken."

"Denkt u dat het vertrek van Afrikaanse jongeren van het continent naar Europa een verband heeft met de cultuur?"

"Er was een tijd dat jongeren betrokken waren bij de landelijke politiek, omdat we nog droomden van sociale rechtvaardigheid en de doelen waar wij voor vochten. Maar we hebben onszelf teleurgesteld. De reden is dat mensen geen uitzicht op waardering meer hebben. Kijk naar de wanhoop en de desintegratie in landen als Sierra Leone, Somalië, Liberia en Soedan. Het brengt mensen ertoe zich af te vragen waarom ze nog zouden moeten studeren of veranderingen tot stand brengen in de wereld. Of zelfs ervoor zouden kiezen om in armoede te leven. Maar proberen om trots en waardigheid opnieuw tot leven te wekken, door culturele activiteiten en schoonheid, dat helpt om nieuwe perspectieven te creëren voor jonge mensen."

Wonder Guchu is cultuurjournalist uit Zimbabwe