Palestijnse geschiedenis als onthutsende collage

februari 2007 -

Gate of the sun, dat in 1998 in Beiroet verscheen en in datzelfde jaar met de Palestinaprijs werd bekroond, geldt in de Arabische wereld als een werk dat ver boven andere uitsteekt. Het wordt beschouwd als het eerste boek dat de Palestijnse hedendaagse geschiedenis literair heeft gereconstrueerd en verwerkt. De roman, die is opgebouwd uit historische feiten en fictie-elementen, is zowel een hedendaagse historisch document als een spannende vertelling.

coverIn navolging van klassieke Arabische verteltradities ontwikkelt Elias Khoury, een van de bekendste Libanese auteurs, talrijke met elkaar verstrengelde verhaallijnen. Deze moza�ek van verhalen wordt bijeengehouden door een raamvertelling, die een onthutsend beeld van de actuele Palestijnse werkelijkheid oproept:

Al maandenlang ligt verzetsstrijder Yunus in coma, in het ziekenhuis van het door oorlogshandelingen verwoeste Palestijnse vluchtelingenkamp Shatila in Beiroet. Verpleger Khalil, die als ik-verteller optreedt, probeert uit alle macht zijn vriend, die hij al jaren kent, bij kennis te brengen. Omdat er artsen noch medicijnen aanwezig zijn in het desolate ziekenhuis, neemt hij zijn toevlucht tot verhalen vertellen als therapie tegen de dood. Onvermoeibaar spreekt hij tegen de comapati�nt, brengt diens levens- en liefdesgeschiedenissen in herinnering en vertelt hem de laatste nieuwtjes uit het vluchtelingenkamp.

De roman, waaraan uitgebreid onderzoek in Palestijnse vluchtelingenkampen in Libanon ten grondslag ligt, lijkt op een collage van de Palestijnse nieuwste geschiedenis, die teruggaat tot de jaren '30 van de 20ste eeuw. Het is, zoals de oorlogsgebeurtenissen in juli en augustus 2006 in Libanon laten zien, meer dan ooit een explosief werk van grote actualiteitswaarde. Door zijn thematiek, het Midden-Oostenconflict, sterk politiek geladen maar vrij van iedere polemiek en het aanwijzen van schuldigen, getuigt de roman van een grote mate van kritische zelfreflectie. Zijn kracht is erin gelegen dat hij voor alles de innerlijke belevingswereld en de individuele aspecten van het leven in dit conflict belicht.

Zoals de vertalingen in talrijke Europese talen, en zelfs in het Ivriet, bewijzen, strekt de aandacht voor deze roman zich uit tot ver buiten de Arabische wereld. Het werk werd bovendien door de Egyptische regisseur Yousri Nasrallah in een coproductie van Ognon Pictures en Arte France verfilmd en in 2004 door Arte uitgezonden.