Lam Tungwar: van kindsoldaat tot rapper

januari 2007 -

"Drop your gun and go to school", zong Youssou N'Dour de kindsoldaten van zijn continent ooit toe. Maar wat te doen als je gelokt wordt door de belofte van onderwijs en die belofte blijkt vals?

Het overkwam Lam Tungwar, 23 jaar geleden geboren in een dorpje in Zuid-Soedan. Hij stond zijn koeien te hoeden toen een aantal volwassen kerels langskwam. Ze vroegen aan Lam en zijn vrienden: "wil je naar school?" Uiteraard wilden ze dat. Ze vertrokken in een impuls, zonder zelfs hun familie in te lichten. Dat lijkt wat wonderlijk en het is aannemelijk dat Lam het verhaal van zijn de facto-ontvoering wat heeft willen verzachten. Want de 'school' bleek een militair kamp in Ethiopië te zijn, onder beheer van de Sudanese Peoples Liberation Army (SPLA). 

Tijdens de afzetting van de Ethiopische dictator en SPLA-vriend Mengistu Haile Mariam, in 1991, moest het kamp halsoverkop ontruimd worden. Lam en zijn vrienden, acht tot elf jaar oud, liepen regelrecht hun eerste veldslag in. Op Lam heeft het volgende drama zichtbaar de meeste indruk gemaakt. "Er kwam een gezin aangestrompeld. De vader zag in zijn wanhoop dat hij nooit meer die rivier over zou komen met zijn gezin. Ze zouden dus door de gewapende bendes worden afgeslacht. Hij heeft dat moment niet afgewacht. Eerst schoot hij zijn vrouw en kinderen dood en daarna zichzelf."

Deze en andere gruwelijkheden heeft hij laten vastleggen in een boek dat door de Zuid-Soedanese journalist Evans Maendeh geschreven is, in het soort gebroken Engels dat hier en daar doet denken aan Amos Tutuolas' My Life in the Bush of Ghosts. Dat gebeurde in Nairobi, waar hij ook de belofte heeft kunnen inlossen die zijn ontvoerders hem voorspiegelden op dat veld bij zijn ouderlijk dorp. School! Diploma's! Bovendien heeft hij ontdekt een talent voor rap te hebben. Zijn debuut-cd kwam eerder dit jaar uit onder de titel Child Soldier. Dezelfde als het boek. 

Lam treedt op in Kenia en Soedan en predikt in vier talen (zijn eigen taal, Engels, KiSwahili en Arabisch) vrede en tolerantie. Hij is samen met Maendeh de aanjager van de South Sudan Artists Association. Deze vereniging wil de vrede in Zuid-Soedan bestendigen door, op dezelfde manier als Lam zelf, de artistieke talenten van Soedanese jongeren te ontwikkelen. Hij zegt er zelf het volgende over: "Natuurlijk heb ik wraakgevoelens gehad tegenover degenen die ons kwaad hebben aangedaan. Maar als het gaat om de bevrijding en ontwikkeling van Zuid-Soedan, ben ik gaan inzien dat ik met muziek en teksten effectiever ben dan met een geweer."

Bram Posthumus interviewde Lam Tungwar in Nairobi