Afrikaanse architecturen: meervoud, geen enkelvoud

juli 2007 -

Het congres African Architecture Today, dat gehouden werd aan de Kwame Nkrumah Universiteit in Kumasi, Ghana, werd op 8 juni 2007 afgesloten. Sprekers en deelnemers uit het hele continent, maar ook uit de VS en Europa, trachtten tot een definitie te komen van Afrikaanse architectuur en de toestand waarin deze zich nu bevindt. Inleidingen door Paul Oliver (GB), die wereldwijd niet-academische architectuur heeft bestudeerd en Labell Prussin (VS) - betrokken bij veel bouwprojecten uit Ghana's beginperiode, en voormalig docent aan de KNUST - voerden de deelnemers langs traditionele en recente ontwikkelingen in de architectuur.

jul07_archiafrica1.jpg

Augustino Neto, recent project door Joe Osae Addo

Er was veel discussie over de vraag of de Afrikaanse architectuurpraktijk moet terugkeren naar zijn traditionele wortels en verder gaan waar hij in prekoloniale tijden gebleven was, of dat de koloniale en daarop volgende ontwikkelingen gezien moeten worden als de voortzetting van een proces. Cordelia Osasona (Nigeria) presenteerde haar uitgebreide studie over hedendaagse niet-academische architectuur en toonde aan dat er tegenwoordig inderdaad een moderne architectonische taal aan het ontstaan is die als Afrikaans kan worden aangeduid. Zij tekende daar wel bij aan dat die term te breed is. Zij liet zien dat de massahuisvesting die in Afrika gemeengoed is - golfplaat als dakbedekking en betonblokken - en die vaak wordt beschouwd als een verlies aan architecturaal erfgoed, meer cultureel ingebedde elementen bevat dan men op het eerste gezicht zou verwachten. In de decoratie natuurlijk, maar ook in de plattegrond, de verdeling en de organisatie. Met voorbeelden uit Nigeria toonde zij hoe de huidige vermenging van culturen - Yoruba, postkoloniaal en Afro-Braziliaans - is geïntegreerd in de hedendaagse niet-academische architectuur.

image

Alikin compound, onderwerp van een onderzoek naar de transformatie van een traditionele Yoruba-nederzetting door Cordelia Osasona.

De slotlezing door architect Joe Osae Addo was een signaal naar de toekomst. Osae Addo, geboren in Ghana maar opgeleid in Groot-Brittannië en aldaar en in de VS twintig jaar actief, keerde een enkele jaren geleden terug naar zijn geboorteland en vestigde zijn bureau in Accra. Hij stelde dat Afrikaanse architecten moeten gaan werken aan aanvaardbare voorstellen, rekening houdend met locale materialen, sociale structuren en het klimaat. Addo onderstreepte dit met voorbeelden van eigen recent werk, waaronder de kleurrijke Tamale straatnaamborden en zijn eigen woning.

image

Hilde Heynens (België) conclusie dat het beter is om te spreken van Afrikaanse architecturen dan van Afrikaanse architectuur, door de grote variatie aan onderwerpen, stijlen en benaderingen, kon op algemene bijval rekenen.

Aan de zoektocht naar een organisatorisch lichaam dat het debat zou kunnen bevorderen werd tegemoetgekomen in de slotconclusie. Dit initiatief zou gevolgd moeten worden door een tweejaarlijkse conferentie over het onderwerp. Er werden einddoelen geformuleerd om de volgende conferentie werkelijk het gehele continent te laten bestrijken, omdat francofone en lusofone deelnemers nu afwezig waren. Het organisatieteam van KNUST begint binnenkort aan de follow up, die bij voorkeur op een andere locatie wordt gehouden.