Afrikaanse boekenbranche in gevaar

juli 2007 -

Het uitgeven van algemene boeken in Afrika brengt risico's met zich mee. Dat geldt nog meer voor het uitgeven van culturele boeken. Uitgevers betreuren het gebrek aan adequate opleidingen voor mensen die betrokken zijn bij de boekenindustrie. Ook zijn zij bedroefd over de beperkte fondsen voor investeringsuitbreiding, alsook het gebrek aan beschikbaarheid van (vaak ook nog eens verouderde) apparatuur.

jul07_chakava.jpg

Henry Chakava

Ooit had de Afrikaanse boekenindustrie groeipotentieel, zichtbaar in de oprichting van het African Publishers Network, APNET. Dit had veel invloed op de oprichting van nationale uitgeversverenigingen op het continent. Ooit was er een levendige industrie, wat benadrukt werd door de stichting van het African Books Collective. Uitgangspunt was het beste wat het continent te bieden had op het gebied van het algemene, het wetenschappelijke en het culturele boek onder de aandacht te brengen. Maar tegenwoordig sterft de industrie een langzame dood als gevolg van armoede, een zwakke leescultuur, sterke concurrentie door beter uitgeruste multinationals, weinig of geen steun van de overheid, de Wereldbank en donoren.

Het uit de belangstelling verdwijnen van door Afrikanen geschreven boeken droeg bij aan de verwurging van de Afrikaanse uitgeverijsector en is zichtbaar in het ongelukkige lot van de eens zo populaire Afrikaanse serie van Heinemann. Deze bracht Afrikaanse literaire giganten tot leven als Chinua Achebe, Ayi Kwei Armah, Bessie Head, Dambudzo Marechera, Okot P'Bitek, Tayyib Salih en vele anderen. De Keniaanse uitgever dr. Henry Chakava is al 35 jaar actief en geeft onder meer een van Afrika's grootste en meest gerespecteerde auteurs, Ngugi wa Thiong'o, uit. Volgens dr. Chakava zal de Afrikaanse uitgeverijsector in nog slechter vaarwater komen als donoren en overheden langer afzijdig blijven. "Wij bestaan vooral van educatieve boeken", zegt hij.

In een lezing over de boekenbranche die hij hield tijdens de ARTerial-conferentie, begin maart 2007 in Senegal, bracht hij naar voren dat slechts vijf procent van wat in Afrika wordt uitgegeven cultureel is, terwijl de rest uit tekstboeken bestaat." Om het uitgeven van culturele werken te laten gedijen, dienen overheden hun boekencultuurbeleid vriendelijker te maken. Ook moeten de donoren terugkeren om particuliere uitgeefinitiatieven te steunen tot er financiële stabiliteit is bereikt", zei hij. Ook stelde hij dat donoren geneigd zijn hun steun in te trekken als een project nog niet tot volle wasdom is gekomen. Dat heeft een desastreus effect of potentieel levensvatbare initiatieven als het African Books Collective en vele andere. Maar er is nog hoop, zei dr. Chakava, als APNET nieuw leven wordt ingeblazen en de donoren terugkeren om de industrie gedurende zijn gehele levensloop te ondersteunen.

Henry Chakava werd in 2006 onderscheiden met een Prins Claus Prijs.