Musici in Iran hebben lange adem nodig in de strijd tegen censuur

juli 2007 -

"To dance is to break your ego!", aldus een songtekst van de bekende Iraanse rockband O-Hum. De zin is van Jalal ad-Din Rumi (1207-1273), een van de belangrijkste Perzische dichters. De combinatie van cultureel erfgoed met hip-hop, rap- en rock muziek kenmerkt de (underground) muziekscene in Iran. "Combined Music" noemen Iraanse musici deze stijl trots.

soundofsilence.jpg

Sounds of Silence, stills

Sinds 1979 is muziek in Iran verboden. De documentaire Sounds of Silence (2006) van Amir Hamz (Duitsland) laat zien dat het land desondanks - of misschien juist daardoor - een bruisende muziekscene kent. De film, die in juni 2007 op het Beeld voor Beeld-festival in Amsterdam draaide, is informatief maar ook wat langademig omdat hij vooral een compilatie is van interviews met Iraanse musici.

"Maar juist zo'n lange adem hebben de musici in Iran nodig in de strijd tegen de religieuze censor, de Ershad", vertelt Hamz op een Amsterdams terras. "De Ershad moet de teksten en de muziek onafhankelijk van elkaar goedkeuren. En vaak verbiedt hij ook op het laatste moment concerten," voegt Hamz eraan toe. "Daarom heb ik in de film de musici uitgebreid laten vertellen hoe ze de regels van de censor omzeilen. Zo zingen vrouwen bijvoorbeeld de melodieën zonder tekst omdat vrouwelijke solostemmen verboden zijn."

Bij gebrek aan (officiële) clubs in Iran wordt de muziek voornamelijk verspreid via illegale kopieën en via internet. Er bestaat zelfs een digitaal Underground Online Music Festival. "In Sounds of Silence laat ik ook zien dat veel bands de directe feedback missen van hun fans, ook al vinden concerten spontaan in kelders of op privé-feesten plaatst. Soms op neutraal terrein, zoals in de Russisch-orthodoxe Kerk van Teheran", vertelt de filmmaker.

Het is een gemis dat de film niets van deze liveoptredens laat zien. "Maar alle concerten die we in Iran wilden filmen, werden kort van tevoren verboden door de Ershad", legt Hamz uit. Een mogelijkheid om dan tenminste in Nederland live iets te proeven van de vitale muziekscene uit Iran is in het najaar van 2007 in Amsterdam: dan is de tweede editie van het Iranian Intergalactic Musicfestival gepland.