Semba, travestieten en kippenveren: Angola hervindt het carnaval

maart 2007 -

Tijdens de oorlog bleven de optochten en feesten grotendeels beperkt tot de hoofdstad Luanda, waar het geweld slechts op de achtergrond raasde en het leven nooit echt ontwricht werd. Maar sinds de hervatting van de vrede in 2002 is het carnaval opnieuw Angola's volksfeest.

angolacarnaval1.jpg

foto: Inge Ruigrok

Met fruit getooide dames dansen heupwiegend voorbij. In hun gevolg een krijger met een gigantisch afro-kapsel, gehuld in tijgerrokje en gewapend met een groenwitte gestreepte speer. Even later verandert de hoofdstraat van Lubango, een stad in het zuiden van Angola, in een parade van travestieten, inclusief rijkelijk gevulde bh's en blonde pruiken. Hoewel de pret ervan afstraalt gaat het de ruim veertig grupos carnavalesco vooral om een ding: het verleiden van de jury die een prijs van 1500 dollar uit te loven heeft.

photo (c) Inge Ruigrok

foto: Inge Ruigrok

Het waren Portugese zeevaarders die het carnaval naar Angola brachten. Daar veranderde het al snel van karakter, toen de slaven zich met hun lokale tradities in het volksfeest mengden. Angolezen begonnen liedjes te zingen in hun eigen taal en brachten instrumenten, maskers en dansen uit hun eigen cultuur mee. Carnaval groeide uit tot meer dan een koloniaal importverschijnsel: een uitgelezen moment voor verzet en een bron van zorg voor de Portugezen, die de optochten verboden toen de onafhankelijkheidstrijd in 1961 uitbrak.

photo

foto: Inge Ruigrok

Tegenwoordig is de satire bescheiden. Op de kartonnen borden die de groepen met zich meedragen staan slechts leuzen over actuele kwesties, zoals 'luta contra violência doméstica' ('strijd tegen huiselijk geweld'). Een oranje kruiwagen volgeladen met bakstenen symboliseert de nationale wederopbouw. Prins Carnaval is hier een bruidspaar, inclusief smoking en witte sluier, dat bovenop een met witte lakens beklede truck troont. Het carnaval heeft een hoog doe-het-zelf gehalte. Tooien van kippenveren, maskers van karton en stro, met jutezakken versierde lichamen: verkleed je in wat je maar kunt vinden, lijkt het motto.

Maar als het aan de Angolezen ligt zal hun carnaval ooit kunnen tippen aan dat in het uitbundige Rio de Janeiro. Hoewel het dagelijkse Angolese culturele dieet tegenwoordig vooral een ongezonde dosis Braziliaanse soaps bevat, was de invloed niet altijd eenzijdig. De ritmes van het Braziliaanse carnaval zijn een erfenis van in Angola geboren slaven. Angola's voornaamste carnavalsmuziek heet semba, inderdaad, bijna samba.