Rechten van de San op politieke agenda in Angola

maart 2007 -

Na een lobbyactie van een lokale organisatie heeft de Angolese regering beloofd eindelijk beleid te ontwikkelen ter bescherming van de San, de eerste bewoners van zuidelijk Afrika. Begin april 2007 belicht een conferentie in Lubango hun belabberde levensomstandigheden.

San-in-Quipungo-Huila-II.jpg

San in Quipunge, Huila

Zoals in veel Afrikaanse landen stond de erkenning van inheemse rechten nooit eerder op de politieke agenda in Angola. Zo'n beleid zou in het cultureel diverse land tegen het project van natievorming indruisen en etnische conflicten aanwakkeren. 'Um só povo, uma só nação' ('een volk, een natie'), was altijd het motto. Bovendien werden alle zwarte Afrikanen als inheems gezien; het emancipatieproces richtte zich op de bevrijding van het koloniale juk. 

Maar van alle bevolkingsgroepen in Angola hebben de San het meest te verduren gehad van de bijna dertig jaar lange oorlog, die in 2002 afliep. De Zuid-Afrikanen, die in de jaren tachtig met grof geweld het zuiden van Angola binnenvielen, gebruikten de San tijdens militaire expedities als spoortrekkers. De oorlog beroofde de San bovendien van hun traditionele bestaan als jager en verzamelaar. Discriminatie maakte het isolement compleet.

"Andere volken geloven dat de San ongeluk brengen", vertelt Benedicto Paulo van Ocadec, een Angolese organisatie die zich sinds 2001 over het lot van de San ontfermt. "Ze willen bijvoorbeeld niet dat ze een kimbo (een traditionele nederzetting) binnenkomen, omdat het vee onvruchtbaar zou worden. 'San' is verworden tot een scheldwoord. Door deze discriminatie hebben de San de neiging te vluchten, vaak in de alcohol, en zich te verstoppen. Het is een getraumatiseerd volk met veel sociale problemen."

Ocadec voerde in 2002 een onderzoek uit naar de levensomstandigheden van 3500 !Xun San in zuidelijk Angola. De resultaten werden gepresenteerd aan de regering, wat leidde tot een bezoek van een delegatie aan San-gemeenschappen en de belofte tot beschermingsbeleid voor deze bevolkingsgroep te komen. Het onderzoek werd vastgelegd in de documentaire Where the First are the Last van de Namibiaanse filmmaker Richard Pakleppa. Ocadec heeft zich aangesloten bij een regionaal netwerk, Wimsa.