De Ghanese journalist en fotograaf Nana Kofi Acquah maakte een portret van Ghanaba, de grondlegger van de Afrikaanse jazz.

De man die de wereld Afrikaanse jazz gaf

september 2007 -

Gedurende het tijdperk van de transatlantische slavenhandel, en daarna, vloeide jazz als diep in Afrika gewortelde muziekvorm over in Afro-Amerikaanse, Afro-Cubaanse, Portoricaanse, Braziliaanse en Dominicaanse jazz. Daarbij verloor het gaandeweg zijn Afrikaanse eigenheid in de diaspora.

photo

Warren Gamaliel Akwei alias Guy Warren alias Ghanaba, foto (c) Nana Kofi Acquah. Meer foto's op africanews.com

Warren Gamaliel Akwei (Guy Warren, later bekend als Ghanaba) werd midden jaren '50 de talking drum die Afro-Amerikaanse jazzmusici en muziekliefhebbers terug zou brengen naar hun wortels. Deze stap zou de samenvatting kunnen zijn van zijn levenswerk, dat getypeerd kan worden door het Ghanese spreekwoord dat nog steeds zijn leidraad is: 'Sankofa, wonkyir' ('er is niets mis met terugkeren naar je wortels').

Ik ontmoette Ghanaba op een zaterdagmorgen in het dorp waar hij zich heeft teruggetrokken. Het ging om een fotosessie ter gelegenheid van zijn zoon Glenns nieuwste album. Ik was opgewonden; ik had veel gehoord over deze 84-jarige die in afzondering leeft, maar zo velen geraakt heeft met zijn oeuvre. Het klikken van de camera en het knalletje van de flits leken de ster in hem tot leven te wekken. Hij veerde op, stelde zich open en vertelde mij zijn verhaal.

Ghanaba werd geboren in Accra. Tijdens zijn studietijd, in 1940, werd hij drummer bij het Accra Rhytmic Orchestra. Na zijn die periode werkte hij als undercoveragent voor het Office of Strategic Services, een Amerikaans bureau dat zich bezighield en onder- en bovengrondse operaties tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ook was hij dj, verslaggever en maakte hij een serie jazzprogramma's voor de British Broadcasting Service.

Hij was een van de oprichters, en drummer, van de Tempos. De Tempos werden alom beschouwd als de belichaming van de Afrikaanse jazz. In 1955 verhuisde hij naar Chicago en ging hij bij de Gene Esposito band. Dit ensemble nam zijn bekendste plaat, Africa Speaks, America Answers, in 1956 op bij Decca Records. In 1957 trok hij naar New York, waar hij het Zoundz ensemble formeerde. Daar ontwikkelde hij de stijl die hij African jazz zou noemen. Hij trad op met grote namen als Charlie Parker, Lester Young en Thelonious Monk.

Tegenwoordig laat de New York University met tussenpozen studenten aanrukken om aan zijn voeten te zitten en van hem te leren. Zijn Sankofa-boodschap blijft geldig. Het lijkt er op dat hij om politieke redenen – hij was een mentor voor Jerry John Rawlings - opzettelijk is vergeten. Maar op een dag zal Ghana op zijn schreden terugkeren, zijn werk opdiepen en leren van deze levende legende.