Harmonie tussen Arabische en westerse typografie

september 2007 -

Lange rijen mensen voor de expositieruimte, aandacht in landelijke Nederlandse kranten en op tv, stevige uitspraken op weblogs over de teloorgang of juist de verrijking van cultuur; zelden zal er zoveel ophef zijn ontstaan over... typografie. Vijf nieuwe Arabische lettertypes waren de aanleiding voor een symposium over hedendaagse Arabische visuele cultuur, op 24 augustus in Amsterdam. En voor El Hema, een expositie in winkelvorm, georganiseerd door Mediamatic. Een expositie van t-shirts, prijskaartjes, chocoladeletters en plastic tasjes. Maar het ging om de letters.

El Hema T-shirt

Bijzonder aan de nieuwe letters is niet alleen de ontvangst, maar ook de totstandkoming. Teams van Nederlandse en Arabische typografen werkten aan het ontwerp van moderne Arabische lettertypen, die te combineren zijn met westerse lettertypen, zonder dat een van beide schriften overheerst. Geen eenvoudige opgave, vanwege de afstand en het verschil in achtergrond en ervaring van de ontwerpers. Maar ook vanwege de verschillende schrifttradities.

Nadine Chahine, een van de deelnemende typografen: "Grafisch ontwerp in het Midden-Oosten wordt steeds beter, maar veel projecten zijn in Latijns schrift. De Arabische fonts zijn erg lelijk, niet gelijkwaardig aan de Latijnse. De mooie dingen die we hebben bevinden zich in musea, maar de dingen die gewone mensen op straat zien zijn zó lelijk. Je wilt dat Latijns en Arabisch schrift op dezelfde bladzijde kunnen staan zonder conflict. De droom van een typograaf die opgroeide tijdens de Libanese burgeroorlog: geen conflict meer, asjeblieft."

Het samenwerkingsproject Typographic Matchmaking was een initiatief van de Khatt foundation. De Khatt foundation heeft als doel een culturele dialoog op gang te brengen tussen de Arabische wereld en de westerse, en een bijdrage te leveren aan een Arabische identiteit. Op die manier wil de stichting culturele verandering op gang brengen. Huda Smitshuijzen AbiFarès van de Khatt foundation: "Het schrift is daarvoor een logisch startpunt. Het schrift is een identificerend onderdeel van de cultuur."

Identiteit is een woord dat gedurende het symposium vaak terugkeert. Niet altijd in dezelfde betekenis. Waar de een visionair spreekt over het uitdragen vinden en uitdragen van je culturele identiteit, breekt de ander zich het hoofd over het ontwerpen van een goede corporate identity. Want een typograaf moet ook de kost verdienen.

Het symposium over hedendaagse visuele Arabische cultuur, en de daaraan gerelateerde projecten, werden mede mogelijk gemaakt door het Fonds BKVB, de Khatt FoundationStichting Mediamatic, de Openbare Bibliotheek van Amsterdam en BIS Publishers.