Folklore in Peru: diversiteit als grote kracht

september 2007 -

Promperú, de officiële Peruaanse instantie voor toerisme en handel, promoot Peru als het 'Land van de Inca's'. Net als andere toeristische slogans bevestigt deze propaganda vooral een cultureel stereotype. De Peruaanse Zoila Mendoza schreef twee boeken over folklore en identiteitsvorming in relatie tot het opkomende toerisme in de provincie Cusco in Peru. Zij is antropologe en doceert aan de Universiteit van Californië in Davis (VS).

"De provincie Cusco kent een enorm rijke en gevarieerde traditie in folkloristische cultuur, voornamelijk in dans, theater en muziek. Die traditie wordt tegenwoordig vooral door de jeugdcultuur en op het platteland levendig gehouden en voortdurend vernieuwd.

Helaas hebben de productie in folklore en handwerk voor toeristen en voor grote vercommercialiseerde lokale feesten het creatieve proces wél ondergeschikt gemaakt aan de commercie. Toch zitten hier ook positieve kanten aan. Ik heb bijvoorbeeld gemerkt dat die grote commerciële feesten kleinere culturele initiatieven en uitwisselingen genereren. Tijdens het jaarlijkse Inti Raimi, een oud Inca-zonnefeest dat ieder jaar op 24 juni wordt nagespeeld even buiten Cusco, komen muziek- en theatergroepen uit alle windstreken van het land in en rond het terrein bij elkaar. Daar presenteren ze hun werk aan een groot publiek en leren elkaar onderling kennen.

De enorme lokale en regionale diversiteit is altijd een grote kracht geweest van de folklore in Cusco. Nu zie je bijvoorbeeld dat hier op het vliegveld een lokale muziekgroep Andesmuziek speelt terwijl de toeristen hun koffers van de bagageband halen. Het feit dat zij daar in traditionele feestkleding staan stoort mij eigenlijk helemaal niet. In veel dorpen in de omgeving dragen mensen die kleding nog steeds tijdens feesten en officiële gelegenheden. Waar ik mij wel aan erger is dat hun vaststaande repertoire vooral tegemoet komt aan de smaak en verwachtingen van diezelfde toerist. Ik zou er daarom een voorstander van zijn om veel meer lokale muziekgroepen de kans te geven daar op het vliegveld muziek te spelen. Daarmee bied je de toerist een breder en gevarieerder aanbod en geef je muziekgroepen de kans hun cd's te verkopen. 

De culturele (staats-)instellingen hier zouden deze culturele diversiteit juist moeten stimuleren in plaats van culturele stereotiepen steeds weer te willen bevestigen. Zij verkopen de toerist momenteel voorgebakken culturele broodjes en nemen zo een mogelijke culturele belangstelling van de toerist eigenlijk niet serieus. Wanneer zij zich wat minder prominent opstellen als promotor van een folkloristische canon, zou de toerist een veel interessanter aanbod kunnen krijgen van de enorm gevarieerde tradities van deze regio".