Zuid-Afrikaanse musea vissen achter het net

april 2008 -

Kunst van Zuid-Afrikaanse kunstenaars verkoopt zo goed op buitenlandse veilingen dat musea in eigen land zich de aankoop van het werk niet meer kunnen veroorloven. Het gevolg is dat de schilderijen van nationale 'meesters', die vaak van grote cultureel-historische betekenis zijn, naar het buitenland verdwijnen.

Song of the Pick door Gerhard Sekoto

Zuid-Afrikaanse kunst is het afgelopen jaar 'big business' geworden. In mei 2007 wijdde Bonhams in Londen voor het eerst een veiling geheel aan kunst uit Zuid-Afrika. De waarde oversteeg de verwachtingen. Maar liefst 14 miljoen rand (ongeveer 1,1 miljoen euro) bleken de werken van de drie vooraanstaande kunstenaars Gerhard Sekoto, Irma Stern en Jacob Hendrik Pierneef op te brengen. In december 2007 braken 17 schilderijen van Sekoto een nieuw record toen ze voor bijna vijf miljoen rand (bijna 400.000 euro) van de hand gingen.

Bij het verkochte werk zaten negen aquarellen met scènes van het bloedbad in Sharpville, een symbolisch keerpunt in de strijd tegen de apartheid dat in Zuid-Afrika elk jaar wordt herdacht. Sekoto is Zuid-Afrika's eigen sociaal realist, die vanaf 1947 zijn leven in ballingschap in Parijs doorbracht, waar hij in 1993 overleed zonder ooit te zijn teruggeweest in zijn geboorteland.

Hoewel de hoge opbrengsten natuurlijk goed nieuws zijn voor kunsthandelaren, zijn musea in Zuid-Afrika er minder goed door gestemd. De in waarde gestegen kunstwerken zijn voor hen onbetaalbaar geworden. Met de karige budgetten die ze van de regering ontvangen loont het niet meer om zelfs maar te proberen werk aan te kopen. Zo ontvangt de Iziko National Gallery slechts 140.000 rand per jaar voor acquisitie; een bedrag dat sinds 1994 niet meer is gestegen.

De musea vrezen dat historisch belangrijk werk van vooral zwarte kunstenaars, veelal gemaakt tijdens de strijd tegen de apartheid, zich straks geheel in het buitenland bevindt. De regering is blijkbaar niet verontrust genoeg over het potentiële verlies van dit cultureel erfgoed. Tot nu toe bleef een reactie uit.