N'goné Fall: 'Overheden zijn de laatste met wie je moet willen samenwerken'

April 2008 -

Dat relatief weinig goede kunstenaars hun werk in het noorden laten zien, ligt vooral aan verkeerde partnerkeuze, zei N'goné Fall, architecte en curator uit Senegal, tijdens de conferentie Grenzeloze Nieuwsgierigheid op 31 maart 2008 in Rotterdam. "Zowel ontwikkelingsorganisaties als culturele instellingen zoeken hun eerste contacten in Afrikaanse landen altijd bij de overheid. En dat is precies waar je niet moet zijn. In Senegal zelf wil niemand met de overheid samenwerken, dus waarom zou een Nederlandse organisatie dat doen?"

Fall sprak over verkeerde vooronderstellingen die men in Europa heeft over kunst- en cultuurinstellingen in Afrika. "Anders dan bijvoorbeeld in Nederland is er in Senegal geen culturele infrastructuur. Het enige museum voor hedendaagse kunst is in 1998 gesloten. De overheid beschouwt kunst als vermaak en elitair. Wordt de overheid door Europese instellingen benaderd met de vraag of zij kunstenaars kennen die mee kunnen doen aan een internationale uitwisseling, dan sturen zij de schoenenpoetser van de minister, die ook wel eens schildert. Daar heb je dus helemaal niets aan. Wel aan individuele kunstenaars of anderen die zich met kunst bezighouden en die ieder weer mensen kennen. Maar het is heel lastig om die te vinden."

Nieuwe media maken dat de laatste jaren eenvoudiger, merkt Fall. Zelf zette ze in Dakar een virtueel kantoor op op de website Gaw, waarop kunstenaars van verschillende disciplines samenwerken op het raakvlak van beeldende kunst en nieuwe media. Dat is een discipline die op de plaatselijke kunstacademie als 'te westers' wordt beschouwd. "Dat is onzin, want je kunt ermee doen wat je wilt, net als met verf en kwasten." Bovendien organiseerde Fall, mede dankzij internet een grote tentoonstelling in het Nationaal Museum van Mali, samen met collega's uit Nigeria en Tunesië. "Maar het is juist de ontmoeting in levende lijve, die uit dat virtueel contact voortkomt, die je als kunstenaar en als curator vooruitbrengt. Ontmoetingen inspireren en brengen je op ideeën. Dat maakt dat internationale culturele uitwisselingen heel belangrijk zijn, niet alleen voor individuele kunstenaars maar ook voor de culturele infrastructuur in – bijvoorbeeld – Senegal."