Shakespeare in de sloppenwijken van Rio de Janeiro

april 2008 -

In La Rocinha, de grootste favela in Rio de Janeiro, is de liefde tussen Romeo en Julia onmogelijk omdat ze op heuvels wonen die in handen zijn van rivaliserende drugsbendes. Shakespeare no morro vivo (Shakespeare woont op de heuvel) wordt bovenin de favelas (sloppenwijken) opgevoerd, telkens als de auteur en regisseur van deze toneelbewerking, Joana Medeiros, een gift ontvangt. Die gift moet op zijn minst genoeg zijn om transport en eten voor de cast te betalen. De sponsoring volstaat nauwelijks voor de basiskosten van de acteurs, van wie de meesten uit La Rocinha komen. Zij heeft echter bewust een van de zwaarste uitdagingen gekozen in het theater: Shakespeare opvoeren met een minimum aan middelen.

"Theater gaat voor mij over alledaagse problemen, identiteitsproblemen", zegt Medeiros. Zij verwijst naar het soort maatschappelijk theater waar zij ooit mee begon toen ze gedurende tien jaar in Frankrijk woonde en theater in gevangenissen maakte."Het betekent dat je het thuisgevoel herstelt in arme gemeenschappen, om eigenwaarde en identiteit te versterken." Medeiros bewerkstelligt dat door te werken met acteurs die uit de gemeenschap zelf afkomstig zijn. Julia wordt gespeeld door Nicole Feliciun, die stelt "alles wat Shakespeare lang geleden schreef is voor mij vandaag echt."

"Het komt vaak voor dat jonge mensen geen relatie in stand kunnen houden omdat ze uit verschillende bendeterritoria in de heuvels afkomstig zijn", zegt Feliciun. Zij voegt daaraan toe dat haar betrokkenheid bij het theater haar belangstelling voor een studie weer heeft opgewekt."Theater speelt een belangrijke rol bij het bevorderen van gemeenschapsvorming. Het opent deuren", zegt Renato Correia, de jonge man die Romeo speelt en zijn tijd verdeelt tussen acteren en zijn werk als ober.

Gemeenschapsvorming betekent niet alleen acteurs werven in de favelas, en met professionele acteurs werken die hen opleiden en ervaring laten opdoen. Het houdt ook in dat de stukken in de gemeenschappen zelf worden opgevoerd, in mobiele tenten. Medeiros en haar spelers vervaardigen, dragen en bouwen zelf het decor, maken de kostuums, doen zelf hun make-up en verkleden zich zonder hulp tijdens het stuk. Tijdens de pauzes eten zij boterhammen die de regisseur voor hen gesmeerd heeft. "De problemen van La Rocinha zijn zo gigantisch dat alleen Shakespeare ze kon aanpakken", overpeinst Medeiros.

Bron: IPS