Conclusie IETM-congres: "Culturele uitwisseling moet persoonlijker worden"

december 2008 -

"Ik ben een beetje verbaasd over de titel van dit groepsgesprek over culturele dialoog: Sounds Chinese to me. Het bevestigt toch weer het vooroordeel van de Chinese taal en cultuur als onbegrijpelijk en afwijkend, en dat helpt nou niet bepaald bij het overkomen van culturele verschillen," zegt Sharon Fernandez. Fernandez is consultant van het Canadese Creative Policy Consulting en houdt een interventie tijdens één van de paneldiscussies van de IETM (International Network for Contemporary Performing Arts)- bijeenkomst Misunderstanding in november 2008 in Zürich. Eva Lüdi Kong, cultureel manager en intermediair tussen Europa en China, valt haar bij. "Het is natuurlijk maar net aan welke kant je van het 'niet begrijpen' staat. Een Chinese kunstenaar vertelde mij dat hij in Londen een man op straat zag die zeer monotoon op een Chinees eensnarig instrument tokkelde. Hij vroeg hem waarom hij zo speelde, waarop de man hem antwoordde dat hij er geld mee verdiende en dat het geluid hem Chinees in de oren klonk."

Werkgroep tijdens de IETM-bijeenkomst.

De toon is gezet: culturele verschillen zijn een kwestie van perspectief en persoonlijke interesse. Lüdi Kong onderstreept dan ook dat persoonlijk contact tussen mensen uit verschillende culturen de bouwsteen is voor wederzijds begrip. "Culturele dialoog is een kwestie van doorlopend in onderhandeling zijn. Daarvoor werken persoonlijke uitwisselingen veel inspirerender en diepgaander dan bijvoorbeeld het organiseren van de gangbare blockbuster-tentoonstellingen en voorstellingen over 'exotische' culturen waarbij je toch vooral aan de buitenkant blijft.”

Dit uitgangspunt wordt verder uitgewerkt tijdens de werkgroep The Limits of Intercultural Dialogue. Nu het aantal niet-westerse leden van IETM gestaag toeneemt wordt een meer diepgaande kennismaking met het werk van andere leden steeds wenselijker. Dit kan betekenen dat communicatie via internet of netwerken tijdens bijeenkomsten niet meer voldoende is. IETM-leden zouden uitwisselingsprogramma's moeten opzetten waarbij leden elkaar langduriger kunnen bezoeken om zo meer van elkaars werkwijze en culturele context te kunnen begrijpen.

En wie zal dat betalen? Een wellicht simpele conclusie van deze onder de paraplu van het Europese Jaar van Interculturele Dialoog georganiseerde bijeenkomst: de politiek moet meer geld investeren in culturele uitwisselingen; vervolgens doen de kunstenaars de rest wel.