Nury Vittachi: "Ik ben een aardbewoner"

december 2008 -

In een interview heeft u ooit gezegd dat u en mister Wong niet dezelfde drijfveren hebben. Wat is uw drijfveer en wat is die van mister Wong?
"Mister Wong is de donkere kant van de Aziatische persoonlijkheid. In tegenstelling tot zijn westerse partner, die jong, politiek correct en vegetarisch is, is hij oud, seksistisch, racistisch en eet hij graag beestjes, indien mogelijk levend. Hij denkt dat hij wordt gedreven door geld, en daar heeft hij grotendeels gelijk in. Maar zijn eigen geschriften, waarvan stukken in mijn boek zijn weergegeven, onthullen dat hij in contact staat met diepere waarden. Wat mijzelf betreft. Ik wordt gedreven door het verlangen om iets recht te zetten. De meeste consumenten van de wereld wonen in het oosten, maar bijna alle populaire cultuur komt uit het westen. Een beetje meer evenwicht zal beide zijden goed doen. Ook vanwege mijn gezinssituatie – ik ben een Zuid-Aziatische man met een Europese vrouw, Amerikaanse broers en Chinese kinderen – heb ik het gevoel dat het lot mij heeft opgedragen om barrières te slechten via een lach en entertainment."

foto

Wat is belangrijker voor u: het westen de Aziatische werkelijkheid tonen of Azië haar eigen werkelijkheid tonen?
"Ik verdeel mijn publiek niet in oost en west. Ik ben blij dat ik kan zeggen dat mijn boeken goed verkopen in Europa, Azië en Australië. Ik denk dat wij er allemaal – oosterlingen en westerlingen - profijt van hebben als we meer over het echte Azië weten, dat naar het zich laat aanzien puur op basis van cijfers bepaalde aspecten van het leven op aarde zal gaan domineren. Ik wil westerlingen laten zien dat Aziaten niet eng, onlogisch en onmogelijk te begrijpen zijn en de Aziaten dezelfde les leren over de westerlingen. Het westen heeft het oosten veel te bieden – veel van de beste wereldliteratuur, muziek en films. Maar er zijn twee dingen die het oosten beter doet dan het westen. Ten eerste is ons eten veel beter dan dat van jullie, geen twijfel mogelijk. Ten tweede zijn wij beter in spirituele zaken - feng shui, meditatie, yoga, en zo voorts."

U wordt beschouwd als een Srilankanse schrijver, terwijl u uw geboorteland al als klein kind verliet. Hoe ziet u zichzelf?
"Ik ben een aardbewoner. Ik ben geboren op de planeet aarde en breng daar nog steeds de meeste tijd door. Als mij wordt gevraagd van welk ras ik ben, dan zeg ik menselijk. Mijn gezin wordt in de Hongkongse pers aangeduid als “the Benettons” omdat we allemaal een andere kleur hebben, net zoals op de Benetton posters."

U bent een van de juryleden van de Australia Asia Literary Award. Hoe belangrijk zijn deze en andere literaire prijzen voor Azië?
"Dit is de enige grote boekenprijs in Azië met een waarde van meer dan 100.000 Amerikaanse dollaar. Er zijn wel andere prijzen maar die zijn kleiner. Ik ben blij dat de sponsors op deze manier het belang van literatuur erkennen. Ik vind het ook goed dat dit een moderne prijs is – die ook open staat voor computerschermboeken die populair zijn in China en gsm-verhalen die populair zijn in Japan."

U geeft schrijflessen via internet en live. Heeft dat al tot succesvolle boeken geleid?
"Veel van mijn leerlingen krijgen een baan op creatief gebied. Maar het gaat natuurlijk vooral om op Aziatische leest geschoeide creatieve banen. Het schrijven van romans zoals dat in het westen gebeurt wordt gewoonweg niet als een echt beroep gezien in Azië. Sommige leerlingen van mij schrijven boeken, maar de meesten gaan in de film of de game-design."

Wat is kenmerkend voor de Aziatische manier van schrijven?
"Wat een geweldige vraag! Maar om kort te gaan: westerse romans en films hebben een zekere verhaalvorm die helemaal teruggaat tot Aristoteles. De manier waarop het verhaal zich ontwikkelt, waarop de climax plaatsvindt en de morele onderbouwing van de hoofdpersoon komen overeen en ze hebben nog een paar gemeenschappelijke kenmerken. Het typische klassieke Aziatische verhaal zit heel anders in elkaar. De verhalen hebben vaak een groot aantal ‘hoofd’personages en er zijn en groot aantal op zichzelf staan episodes die aan een verhaal worden toegevoegd. De moraal van het verhaal is vaak ook dubbelzinnig. Aziatische verhalen hebben vaak een ‘armbandstructuur’ - veel losse juweeltjes die onafhankelijk van elkaar kunnen worden gewaardeerd, maar als je ze in de juiste volgorde leest, dan vind je de draad die erdoorheen loopt."

Er doen verschillende verhalen de ronde over uw aandeel in het Hong Kong Litfest en de Man Asia Literary Prize. Wat is uw verhaal?
"Het is grappig. Telkens als je een creatief proces start zeggen zakenmensen ‘dat gaat nooit werken’. Maar dan druk je je plan door en dat wordt - kijk daar! - duidelijk dat het wel werkt. En dan willen de zakenmensen het plotseling overnemen. Dat gebeurt steeds weer. De twee genoemde projecten zijn eigenlijk zeer geslaagd.
Het Hong Kong Litfest had een behoorlijke omvang gekregen toen zakenmensen het overnamen en me eruit werkten. Geen probleem. Ik kreeg meteen veel uitnodigingen om adviseur te worden bij andere literaire festivals in heel Azië. Hetzelfde gebeurde met de Man Asian Literary Prize. Ik heb jarenlang overal aangeklopt om dat van de grond te krijgen en ik heb het concept bedacht voor het design en een toespraak gehouden tot het Man Booker bestuur om er geld voor te krijgen. Op het moment dat ze ja zeiden, namen de zakenmensen het weer over en werkten ze me eruit. Geen probleem, ik werd meteen gevraagd om te helpen bij een andere prijs die tienmaal groter is. Het leven is te kort om spijt te hebben. Ik ga gewoon verder met het volgende project. Iemand noemde mij ooit een ‘firestarter’. Ik start projecten op - festivals, uitgeverijen, columns, schrijversgroepen, prijzen, bladen – en dan laat ik het over aan andere mensen, terwijl ik vuurtjes stook op andere donkere plekjes. Ik vond die vergelijking wel leuk, hoewel ik er gevaarlijker door lijk dan ik eigenlijk ben!"

Deelname Vittachi aan Winternachten:
Travellers Tales. Gesprek met de Indonesische schrijfster Laksmi Pamuntjak over de stereotype beeldvorming over Azië in het westen en vice versa. Kleine zaal Vrijdagavond 16 januari 20.10 – 21.00 uur
Metamorfoses. Gesprek met Youssouf Amine Elalamy en Gündüz Vassaf over gedaanteverwisselingen in de literatuur. Filmhuis 7, Vrijdag 16 januari 22.10 – 23.00 uur.