Theatergoeroe Augusto Boal: "Als workshopleider ben ik slechts een instrument"

februari 2008 -

"Ik was altijd een fel tegenstander van onze regering, maar dat is nu voorbij. Gilberto Gil is een uitstekende minister van Cultuur. De minister van Justitie heeft onlangs aangekondigd in tweehonderd plaatsen in Brazilië culturele centra op te zetten. Dat is fantastisch, want ik weet dat het geen loze beloften zijn. Het voelt als een beloning voor het werk dat we al die jaren verricht hebben."

Augusto Boal

In 1975 schreef Augusto Boal (Rio de Janeiro, 1931) zijn eerste boek Teatro del oprimido, vertaald als Theatre of the Oppressed. Onder die naam heeft zijn gedachtegoed wereldwijd navolging gekregen. "Het publiek houdt een generale repetitie voor het handelen in de dagelijkse werkelijkheid. Het gaat daarbij vooral om menselijke zelfverwezenlijking en vrijheid. Het theater moet nieuwe rollen tonen. Deze liggen dan als het ware klaar wanneer de toeschouwer ze in de werkelijkheid nodig heeft. Het theater zelf is niet revolutionair, maar vormt wel een repetitie voor de revolutie."

Begin jaren zeventig ontvluchtte Boal de dictatuur van Brazilië, waarna hij verbleef in Argentinië, Portugal en Frankrijk. Zijn theorieën werkte hij uit in verschillende methodieken, waarvan het forumtheater het meeste navolging heeft gekregen. Deelnemers worden daarin gestimuleerd tot analyseren en gaan met elkaar in gesprek aan de hand van een collectief voorbeeld. "De basis is het idee van burgerschap. Ik zie mijzelf vooral als burger en dan pas als theatermaker. Als burger zet je je actief in voor de verbetering van leefomstandigheden. Dat geldt net zo goed in de favela's van Rio als in de Parijse banlieues. Vrede en solidariteit zijn daarbij kernbegrippen. De grootste vijand van vrede is passiviteit."

"Het netwerk van Theatre of the Oppressed omvat inmiddels organisaties in meer dan zeventig landen, waarin duizenden mensen actief zijn. Vooral in Azië heeft het veel navolging gekregen, vooral dankzij Sanjoy Ganguly met zijn Indiase gezelschap Jana Sanskriti. Er zijn inmiddels talloze terreinen waarop de ideeën van Theatre of the Oppressed nu worden toegepast; in het onderwijs, sociaal werk, gezondheidszorg, maar natuurlijk ook in de politiek. Als workshopleider ben ik slechts een instrument. De deelnemers bepalen wat er gebeurt."

Augusto Boal is genomineerd voor de Nobelprijs voor de Vrede 2008. In 2007 kreeg hij een Prins Claus Prijs. Hij is nog steeds actief in Rio met projecten in gevangenissen, in sloppenwijken, met landloze boeren en andere achtergestelde groepen.