Congres over geweld en censuur in Harare

juli 2008 -

Vlak voor de presidentsverkiezingen in Zimbabwe, op 7 juni 2008, organiseerde Hivos in Harare Expression under Repression, een conferentie over kunst en kunstenaars in tijden van censuur en geweld. De bijeenkomst in de Delta Gallery was besloten en kon dus zonder toestemming van de overheid plaatsvinden. De timing was perfect, juist nu Mugabes stoottroepen steeds vaker kunstenaars intimideren.

foto

Comedy-optreden van Michael K tijdens Expression under Repression

"Een van mijn acteurs is onlangs in elkaar geslagen", vertelt de directeur van het Amakhosi Theatre in Bulawayo. "Hij speelde in een stuk over de dood van een meisje door voedselgebrek. Het is echt gebeurd maar de autoriteiten willen er niets van weten." Ngo's mogen sinds begin juni 2008 geen voedsel meer distribueren. Dat is nu een taak van de regering.

Ondanks censuur en intimidatie is er in Zimbabwe nog veel mogelijk. Binnen een week gingen in Harare twee theatervoorstellingen in première, waarin met veel humor kritiek wordt gegeven op de politieke situatie in Zimbabwe. Great Escape van het Scorpion Theater vertelt hoe twee Zimbabwanen met een speciale machine onderaards naar Zuid-Afrika willen vluchten en onverwacht naast Mugabes residentie het daglicht weer zien. Rooftop Productions bracht een Beckett-achtig stuk op de planken waarin drie mannen het wanhopige slachtoffer worden van de politieke mistanden.

"In Harare kunnen deze voorstellingen gewoon plaatsvinden. De bezoekers hebben verschillende achtergronden en wonen verspreid over de wijken, dus ze zullen niet snel tot een gezamenlijke actie overgaan", vertelt regisseur Daves Guzha. "In de provincie is het stuk allang verboden uit angst voor georganiseerde demonstraties."

Met creatieve oplossingen blijkt het mogelijk de censuur te omzeilen. Toen in 2005 Guzha's stuk Two leaders werd verboden, distribueerde hij meteen ruim 50.000 dvd's van het stuk in Zuidelijk Afrika. En regelmatig voegen acteurs tijdens voorstellingen spontaan teksten toe aan het oorspronkelijke script, dat vooraf door de censuurcommissie is goedgekeurd.