Perihan Magden: 'Gelukkig kent niemand mijn gezicht'

september 2008 -

Perihan Magden (1960) is geliefd en gevreesd in Turkije. Haar column in Radikal is voor de intelligentsia in Istanbul de belangrijkste reden om de krant te kopen. Daarin uit ze ongezouten kritiek op het Turkse leger ('nee, mijne heren, niet alle Turken worden als soldaat geboren'), medecolumnisten ('hersenloze idioten') en Turkse mannen ('moederskindjes'). Zo schudt ze haar lezers iedere morgen wakker met messcherpe analyses en kwinkslagen. Daar moet ze wel een prijs voor betalen.

Haar steunbetuiging aan een dienstweigeraar kwam haar drie jaar geleden op een aanklacht te staan. Ze kon drie jaar cel krijgen, maar werd vrijgesproken. "Ik vreesde toen voor mijn leven. In het gerechtshof schold een menigte me uit voor hoer. Dat was heel beangstigend. Het was de tijd waarin Hrant Dink werd vermoord. Ik overwoog toen om Istanbul te verruilen voor Amerika. Maar ik ben gebleven. Het zijn altijd golfbewegingen en de wind is inmiddels weer gaan liggen."

In haar eerste (autobiografische) roman Moord op de boodschappenjongens (1991), die onlangs in het Nederlands verscheen, lijkt Magden het onheil al te voorzien. "U bent oplettend", zegt een oude man tegen de hoofdpersoon. "U bent achterdochtig. Prachtige deugden. Maar wanneer u ze niet doseert, zullen ze u leven vergiftigen."

De angst die Magden in de tijd van het proces voelde, angst voor haar leven en dat van haar nu 14-jarige dochter, is tastbaar in haar laatste roman Who are we running from, mother? (2007), waarin een vrouw met haar dochter op de vlucht slaat en de moeder uiteindelijk wordt vermoord en verminkt. "Ik krijg nu nog koude rillingen als ik eraan denk", zegt Magden. Maar ondanks die angst blijft ze vlijmscherp in haar columns en doet ze niet aan zelfcensuur. "Gelukkig kent niemand mijn gezicht omdat ik nooit op tv kom en niet lijk op de vrouw op de foto's die van me in de omloop zijn. Daardoor kan ik nu weer zonder problemen over straat." Ze hoopt dat ze met haar werk kan bijdragen aan de verdere democratisering van Turkije. "Het is alsof ik krab aan een groot ijsblok. Uiteindelijk zal er een scheur ontstaan."

Een uitgebreide versie van dit interview leest u in de special Fake

Perihan Magden zal aanwezig zijn op Winternachten 2009 (15 - 18 januari). Winternachten wordt gesteund door Stichting DOEN en het Hivos NCDO Cultuurfonds.

Moord op de boodschappenjongens - Perihan Magden, Uitgeverij Athenaeum – Polak & Van Gennep, €17,95