Verlossers en patsers

augustus 2009 -

Tot 2003 was het werk van de Zimbabwaanse kunstenaar Kudzanai 'Kudzi' Chiurai (Harare, 1981) apolitiek. "Ik schilderde stadsgezichten en portretten. Ik wilde altijd architect worden", zegt Kudzi, die in 2001 naar het Zuid-Afrikaanse Pretoria kwam om een kunstopleiding te volgen. Maar toen hij twee jaar later zijn geboortestad Harare weer eens bezocht was de schok groot. Het was de tijd van de gewelddadige 'landinvasies', de economische malaise en de monomanie van president Mugabe. Kudzi kwam een oude kameraad tegen. "Die was op school veel slimmer dan ik. Maar ik had de kans gekregen om te gaan studeren, en hij leefde op straat, hongerend met een gebroken arm. Zijn leven was volledig veranderd, van briljant student tot zwerver."

Beelden uit: Dying to be men
© Goodman Gallery Cape, Kudzanai Chiurai

Vanaf dat moment werd Kudzi's werk uitgesproken politiek. Hij legde zich toe op grote doeken, vaak twee bij drie meter, waarin hij schilderen, stencilkunst en teksten combineerde, een vorm van satirische Afro-pop art, geïnspireerd door Jean-Michel Basquiat en de Engelse guerrillagraffitikunstenaar Banksy. Een hoogtepunt was een schilderij met de kop van president Robert Mugabe, oranje vlammend tegen een blauwe achtergrond. Kudzi werd een ultrahippe bestseller. Vaak was al het werk voor de opening al aangekocht door verzamelaars en multinationals als BHP Billiton, Hollard en Nando's.

Zijn jongste tentoonstelling Dying to be men in de Goodman Gallery in Kaapstad toont naast zijn inmiddels wat belegen 'street art' acht grote kleurenfoto's van opgedofte zwarte mannen. Het is Kudzi's interpretatie van een imaginair Afrikaans kabinet: een president en zeven ministers, 'extreme stereotypen' die ogen als hiphopartiesten, rebellen of pooiers, gefotografeerd tegen een achtergrond van goudkleurig bloemetjesbehang. Inspiratie: de Amerikaanse modefotograaf David LaChapelle.

Afgezien van de impliciete kritiek op Afrikaanse holle vaten en Westerse angsten en fascinaties, was de samenwerking zelf ook interessant: een Zimbabwaanse regisseur, een Afrikaner fotograaf en een Xhosa-model. Ook de timing was uitgekiend: Zuid-Afrika, Zimbabwe en de Verenigde Staten hebben alledrie net een nieuwe regering, met Zuma, Tsvangirai en Obama als 'zwarte verlossers'. Of patsers?