Performancekunstenaar Rabih Mroue en de definitie van geschiedenis

februari 2009 -

Een groot leeg scherm tegen de achterwand. Een tafel met een stapel papieren en een lamp. De Libanese performancekunstenaar Rabih Mroue zit op een stoel en leest voor. Make me stop smoking is de titel van de voordracht, maar het had, zegt hij zelf, net zo goed The old man who is still thinking of his mother and of the way he had licked her ear by mistake of Cry me cats and dogs kunnen heten. Hij koos uit een rij titels die hij klaar had liggen voor toekomstig werk. Willekeur dus, of toch niet? "Een titel hoeft niet te corresponderen met de inhoud", zegt Mroue. "Het moment dat de titel wordt gegeven ontstaat de betekenis vanzelf."

image

Rabih Mroue

Deze opmerking is het begin van een lange reeks overdenkingen over definities, geschiedenis, collectieve herinneringen en collectief geheugenverlies. In zijn voordracht met lichtbeelden presenteert Mroue zijn 'persoonlijke archief' vol krantenknipsels, foto's en documenten die hij ooit nog eens voor een voorstelling had willen gebruiken. Een bonte verzameling ideeën, plannen en beelden die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben.

Een afgewezen subsidieaanvraag, een video van een instortend gebouw in Beiroet, Libanese krantenfoto's van vermiste personen. Het is niet de inhoud die het materiaal met elkaar verbindt. Het zijn de onderliggende vragen die de getoonde onderwerpen oproepen. Hoe creëer je uit de chaos aan gebeurtenissen een algemene geschiedenis? Hoe kun je één wereldbeeld vormen uit de enorme verscheidenheid aan mensen, plaatsen en tijden? Aan welke feiten wordt die geschiedenis eigenlijk opgehangen? En wat wordt er allemaal wel niet vergeten?

Wat Mroue wil is duidelijk: vragen stellen en twijfel zaaien over hoe wij feiten, documenten en geschiedenis definiëren. Een deel van het archiefmateriaal verwijst direct naar de burgeroorlog in Libanon, maar een duidelijk statement over politiek of oorlog maakt de performer niet. Misschien ook wèl als hij zegt: "Er is niet één geheugen. Er is niet één ervaring. Er is niet één oorlog."

Mroue: "Ik kan iedereen aan het huilen maken met een stuk over de burgeroorlog, maar ik wil geen emotioneel theater. Ik wil afstand, ruimte om na te denken. Ik heb liever dat het publiek de oorlog overdenkt dan dat het erom huilt." Het laatste beeld uit het persoonlijke archief is de korrelige oude videoboodschap van Wafaa, een knappe jonge vrouw die opgewekt haar afscheidsrede uitspreekt voor ze straks als martelaar zal sterven. Ooit, zegt Mroue, zal hij aan de hand van dit fragment een film maken. Niet over Wafaa’s politieke drijfveren of over haar gruwelijke daad. Maar over iets wat vreemd genoeg het meeste opvalt in de bizarre video, haar glimlach, de mooiste die hij ooit zag.

Rabih Mroue trad op 17 januari 2009 op in Amsterdam, in het kader van Mightysociety.