Winternachtenlezing 2009 door Nuruddin Farah

januari 2009 -

Wat betekent het voor een migrant om te leven tussen twee werelden? De Somalische schrijver Nuruddin Farah, die op 15 januari 2009 de Winternachtenlezing over dit thema hield, is een ervaringsdeskundige. Farah vluchtte in 1974 naar Europa en keerde pas in 1996 keerde voor het eerst terug in zijn vaderland. Inmiddels woont hij al jaren in Zuid-Afrika.

Farah begint zijn lezing met een herinnering aan een ontmoeting van enkele tientallen jaren geleden. Hij sprak toen in Parijs een jongen wiens ouders uit Ivoorkust kwamen. De jongen omschreef zichzelf als 'volledig Frans'. Toen Farah afscheid van hem nam ervoer hij "een vlijmscherp, zij het plaatsvervangend, gevoel van verlies, omdat ik me realiseerde hoe zwaar de teloorgang van zowel hun thuisland als hun identiteit zijn Ivoriaanse ouders gevallen moest zijn." Farah vraagt zich af hoe het de man vergaat sinds de verharding van de Europese maatschappij ten gevolge van 9/11. "De moslims worden gezien en behandeld als ongewenste vreemdelingen, zelfs als ze de nationaliteit van het land hebben…Ik heb moslims hartverscheurende verhalen horen vertellen over de behandeling die hen ten deel viel, aangrijpende belevenissen die deden denken aan het antisemitisme in het vooroorlogse Duitsland."

Farah stelt vast dat veel moslimmigranten zich in een enorme spagaat bevinden: aan de ene kant willen ze trouw blijven aan hun geloof en anderzijds zijn ze flink geworteld in de westerse maatschappij. Het lot van de migrant is dat hij uiteindelijk nergens meer echt bij hoort. Dat geldt ook voor Farah, die bij terugkeer in 1996 een heel ander Somalië aantrof dan het land uit zijn jeugd.

Farah zelf heeft de band met zijn vaderland nooit door kunnen snijden. Zijn hele oeuvre is gewijd aan het 'levend houden' van Somalië. Ook in zijn lezing weidt hij lang uit over de recente geschiedenis van zijn land. Uiteindelijk concludeert hij echter dat zijn eigen migratie ook positief kan worden benaderd: "Mijns inziens dank ik alles wat ik geworden ben aan een wereld die veel groter is dan die waarin ik geboren ben."

Nuruddin Farrah: Winternachtenlezing 2009 - A sense of Belonging / Ergens bijhoren [Pdf]

De Winternachtenlezing werd op 15 januari 2009 uitgesproken door Nuruddin Farah in de Nieuwe kerk in Den Haag. De lezing werd ingeleid door Kristien Hemmerechts. De Winternachtenlezing wordt mede mogelijk gemaakt door de stichting DOEN en het ministerie van Buitenlandse Zaken.