Koulsy Lamko, schrijver en universitair docent uit Tsjaad, verblijft op uitnodiging van Amsterdam Vluchtstad in Nederland. Voor de Kracht van Cultuur maakte hij een persoonlijk, literair portret van de Rwandese vrouwendrumgroep Ingoma Nsyha. Lamko verbleef begin jaren '90 in Rwanda en legde zijn ervaringen aldaar neer in de roman La phalène des collines.

Amazones van de drumkunst

juni 2009 -

Als de geschiedenis een deur zou openen naar Ingoma, de koninklijke trommel, dan zou deze met pracht en plechtigheid de volgende woorden trommelen: "Ik heb regeringen in het hart van Afrika gepland, ik heb vorsten ingehuldigd en bloeiende dynastieën gebouwd. Ik ben zelf koninkrijk!"

image

Optreden van Ingoma Nsyha in Rwanda. Foto: CUA-UNR

Hier en nu gaat het eerder om revoluties: die van het verlangen naar onderwerping, schoonheid, kunst en tederheid. Die een groep van acht Rwandese vrouwen ertoe hebben aangezet om de trommel, vroeger heilig en voorbehouden aan mannen en het hof van koning Mwami, ter hand te nemen. De revolutie om het onuitsprekelijke van hun gekwetste hart te vertellen door met hun vrouwenhanden de ritmes van de overleving, de wedergeboorte, de hoop, de onvermijdelijke veerkracht te drummen.

Al vijf jaar reizen deze amazones van de drumkunst over de bloeiende grond van Rwanda. In de plaatsen in de wereld waar ze woeden fascineren ze een publiek dat steeds meer wordt verleid! Ze hebben besloten om zich Ingoma Nshya te noemen, niet alleen om het verboden gebruik te trotseren, maar met als doel de traditie in nieuwe kleuren af te tekenen om haar zo een nieuw elan te geven en om, voor haarzelf, het beeld van de vrouw opnieuw te vergulden. Om een oproep te doen om alle uitdagingen van de verzoening en de wederopbouw van Rwanda, dat helemaal verscheurd was door de afschuwelijke genocide van 1994, aan te gaan.

Nu sinds twee weken, in Tilburg, Utrecht, Dordrecht, etc… streelt de ranke leidster de zijden van de iskawe- drum, daarna slaat ze hem, nodigt hem uit om met het publiek te spreken. En ze nodigt de andere vrouwelijke muzikanten uit om in het ritme in te vallen, als groep of als solist, om zo, zelfverzekerd, staand, over het land van de duizend heuvels te vertellen en klaar te zijn om deel te nemen aan zijn ervaringen en zijn cultuur die in beweging is. Terug naar de realiteit : Nederland luistert aandachtig naar culturele initiatieven in de wereld, die zij aanmoedigt en ondersteunt. Het Festival Mundial in Tilburg heeft Ignoma Nshya uitgenodigd!

Toen Odile Gakire Katese, verantwoordelijke van het Universitair Centrum voor Kunst aan de Nationale Universiteit van Rwanda, Ingoma Nshya begon, had ze geen idee van het mogelijke succes. Maar, wie geloofde er niet in? De trommel is eeuwig! Ik wens hen een lange carrière en bovenal het plezier dat Jacqueline Umubyeyi en haar zusters hebben om te spelen.

Op uitnodiging van Mundial Productions is Ingoma Nshya vanaf 28 mei tot en met 21 juni 2009 op tournee in Nederland in het kader van de Festival Mundial Weken.