Ruangrupa onderzoekt gedeelde geschiedenis van Indonesiƫ en Nederland

november 2009 -

Wat is de afkorting van VOC? Vereenigde Oost-Indische Compagnie of Vergaan Onder Corruptie? Wat zocht de VOC in Indonesië? Slaven, peper of nieuw land? Een greep uit de vragen van de Indonesische kunstenaars Ade Darmawan en Reza Afisina. Geprint op kleine kartonnen kaartjes, de mogelijke antwoorden achterop. De politieke en pijnlijke versie van Triviant is onderdeel van het onderzoek naar de gedeelde geschiedenis van Indonesië en Nederland dat de twee uitvoeren tijdens hun verblijf in het Utrechtse Casco Huis.

image

The Apartment Project

"Als je de geschiedenisboeken van Indonesië naast die van Nederland legt zie je enorme verschillen", zegt Afisina. "Zelfs in zogenaamde feiten als het jaar waarin we onafhankelijk werden en hoe de grenzen liepen. Die discrepantie willen we bevragen." Darmawan en Afisina zijn oprichters van het in Jakarta gevestigde kunstenaarscollectief Ruangrupa, een groep kunstenaars die vanuit verschillende disciplines hedendaagse kunst in een stedelijke context plaatst.

De omgeving heeft grote invloed op het werk dat ze maken. Darmawan: "Jakarta is een overweldigende en enorme stad. Daar kun je je als kunstenaar niet voor afsluiten. Hij komt altijd bij je binnen, dus je kunt niet anders dan je naar buiten richten, de samenleving in gaan en daar een manier vinden om als kunstenaar iets bij te dragen." In The Apartment Project namen kunstenaars van Ruangrupa hun intrek in Jakartaanse flats. Ze stelden vragen, deden performances, lieten de bewoners hun droomhuis tekenen en probeerden samen met hen tot een analyse te komen van de problemen die het wonen in de flat met zich meebrengt."

Het gaat er niet om oplossingen en antwoorden te geven, zegt Darmawan, maar om het oproepen van vragen rondom maatschappelijke kwesties en het creëren van ervaringen die mensen aan het denken zetten. Ruangrupa is sinds de oprichting in 2000 uitgegroeid tot een belangrijke non-profitorganisatie met een invloedsfeer die tot buiten de kunstwereld reikt. Het collectief organiseert een groot en succesvol tweejaarlijks studentenfestival voor videokunst, heeft een multidisciplinaire website over stedelijke ontwikkelingen, geeft workshops en adviseert het stadsbestuur van Jakarta over woningbouw. Darmawan: "Samenwerken is voor ons enorm belangrijk. Wij geloven niet in een centrum van waaruit alles gebeurt. Het netwerk zelf is de spil, het openstaan en uitwisselen van ideeën. Dat is misschien iets van een nieuwe generatie kunstenaars. We willen ons verbinden."

Ook in de landen die ze als gastkunstenaars aandoen zoeken Darmawan en Afisina naar een manier om zich actief te verhouden tot hun omgeving. Op de Faeröereilanden hingen ze grote posters van hun gezichten in de stad op en introduceerden op die manier 'het gekleurde gezicht' in de bijna uitsluitend blanke gemeenschap. In Istanboel gingen ze op zoek naar de Turkse tegenhanger van de beroemde Indonesische komiek, acteur en zanger Beyamin Sueb om een Turks/Indonesische expositie samen te stellen rondom de twee helden uit de film- en entertainmentgeschiedenis. In Nederland draait hun onderzoek om het gemeenschappelijke koloniale verleden. Afisinia: "Als we ergens worden uitgenodigd krijgen we het liefst de opdracht in te gaan op een probleem of knelpunt. Meestal gebeurt dat niet en moeten we een eigen manier vinden om iets bij te dragen."

Het verblijf van Ade Darmawan en Reza Afisina in het Casco Huis wordt ondersteund door het Hivos Cultuurfonds, Stichting DOEN en Arts Collaboratory.